Asmolen Döşeme Nedir? Deprem Dayanımı ve TBDY 2018 Kuralları

• startkeyzirve
• Asmolen döşeme deprem dayanıklılığı, Asmolen Döşeme Nedir, Asmolen tavan, Dişli döşeme nedir, İzmir asmolen yapılar, Nervürlü döşeme, startkey zirve
• 0Yorumlar
• 1305Görüntülenme

Bir konutu incelerken karşılaşacağınız döşeme sistemi, binanın değerini, güvenliğini ve konforunu belirleyen yapı unsurlarından biridir. Bu unsurlar arasında yer alan asmolen döşeme; yapının taşıyıcı sistemini, ses ve ısı yalıtımını, dişli döşeme ile nervürlü döşeme ilişkisini, bina statiğini ve deprem yönetmeliği standartlarını kapsar.

Asmolen döşeme nedir ve teknik dayanağı nasıldır?

Asmolen döşeme; betonarme binalarda katlar arasında düz bir tavan yüzeyi elde etmek amacıyla taşıyıcı olmayan hafif dolgu malzemeleri (asmolen blokları) ile sık aralıklı betonarme kirişçiklerin (nervürler) birleştirildiği bir dişli döşeme sistemidir. Sistem adını, dişler arasına yerleştirilen ve taşıyıcı özelliği olmayan “asmolen” adlı dolgu malzemesinden alır. Teknik olarak “asmolen blokları ile doldurulmuş nervürlü/dişli döşeme” şeklinde tanımlanan bu yapı, normal bir plak döşemeye göre daha kalın, ancak içi dolgu malzemesiyle hafifletilmiş bir özelliğe sahiptir.

Asmolen döşeme taşıyıcı bir sistem midir?

Asmolen döşemede kullanılan tuğla, strafor veya gazbeton bloklar taşıyıcı bir görev üstlenmez; bu elemanlar sistem içinde yalnızca dolgu malzemesi ve kalıp görevi görür. Evinizin tavanında yükü taşıyan asıl elemanlar, asmolen bloklarının arasına yerleştirilen, içinde demir donatı bulunan ve betonla dökülen “diş” veya “nervür” adlı küçük kirişçiklerdir.

Asmolen dolgu malzemeleri nelerdir?

Asmolen dolgu malzemeleri pişmiş toprak (tuğla), gazbeton, bims veya strafor (EPS) olabilir. Asmolen döşeme sistemleri kullanılan bu dolgu malzemesine (tuğla, EPS, gazbeton) göre sınıflandırılır ve yapılan seçim binanın ağırlığını, maliyetini, ısı ve ses yalıtım performansını doğrudan etkiler. İnşaat projelerinde karşılaşabileceğiniz başlıca dolgu malzemeleri şunlardır:

• Asmolen tuğla: Pişmiş topraktan (kil) üretilen boşluklu bloklar olan asmolen tuğla, yüksek yangın dayanımına sahiptir ve gözenekli yapısı sayesinde ses yalıtım performansı strafora göre daha iyidir. Buna karşın en ağır dolgu malzemesidir; bu ağırlık binanın toplam kütlesini ve deprem anında maruz kalacağı yatay kuvveti artırır.
• Strafor (EPS) asmolen: Genleştirilmiş Polistiren (EPS) bloklardan yapılan beyaz köpük şeklindeki strafor asmolen hafiftir, binanın toplam ağırlığını (zati yükünü) azaltır ve ısı yalıtım kabiliyeti yüksektir. Ancak ses yalıtımı (özellikle darbe sesi) performansı zayıftır, alev yürütmez tipleri olsa da yangın dayanımı düşüktür ve uygulama sırasında betonun içine tam yerleşmesi ile işçilik kalitesi önemlitir.
• Bims bloklar: Pomza taşından üretilen hafif yapı elemanları olan bims bloklar, tuğladan daha hafiftir ve ısı ile ses yalıtımı iyidir.
• Gazbeton (Ytong vb.): Gözenekli yapısıyla bilinen gazbeton, tuğladan çok daha hafiftir, ısı yalıtımı yüksektir, yangın dayanımı iyidir ve strafor ile tuğla arasında bir denge sunar.

Farklı dolgu malzemelerinin asmolen döşeme sistemindeki performansları karşılaştırmalı olarak analiz edilir ve deprem yükünü azaltmak için EPS (Strafor) veya Gazbeton gibi hafif dolgulara yönelinmektedir.

Asmolen döşeme neden ve hangi alanlarda tercih edilir?

Asmolen döşeme, Türkiye’de özellikle konut inşaatlarında yaygın olarak kullanılan bir sistemdir. Geleneksel kirişli sistemlerde yükü taşımak için kolonları birbirine bağlayan büyük ana kirişler ve bunların arasında daha küçük tali kirişler kullanılır; bu durum odaların tavanlarında “kiriş sarkmaları” denilen çıkıntılara yol açar ve tesisat borularının geçişini zorlaştırır. Asmolen döşeme ise taşıyıcı sistemi döşeme kalınlığı içine gizleyerek alttan bakıldığında tamamen düz ve pürüzsüz bir tavan yüzeyi (asmolen tavan) sunar.

Asmolen döşemenin kullanım alanları nerelerdir?

Asmolen döşeme, düz tavan beklentisi ve açıklık geçme ihtiyacı doğrultusunda farklı yapı tiplerinde uygulanır:

• Konut projeleri: Türkiye’de apartman ve villa gibi konut projelerinde düz tavan elde etmek için kullanılır.
• Ticari binalar: Ofis binaları, oteller ve alışveriş merkezleri gibi ticari binalarda hem geniş açıklıkları geçmek hem de düz bir tavan sunmak için tercih edilir.
• Kamu binaları: Okullar ve hastaneler gibi kamu binalarında yalıtım ve tesisat gizleme avantajları için kullanılır.
• Otoparklar: Çok katlı otoparklarda nervürlü döşeme (bazen asmolenli, bazen boşluklu) sıkça kullanılır.

Deprem yönetmeliğine göre asmolen döşeme şartları nelerdir?

Asmolen döşeme deprem performansı, kullanılan dolgu malzemesinin ağırlığına ve yönetmeliğe uygun mühendislik tasarımına bağlıdır (TBDY-2018). Deprem sırasında bir binaya etkiyen yatay deprem kuvveti, binanın toplam kütlesi (ağırlığı) ile doğru orantılıdır (F=m.a); ağır asmolen tuğla kullanıldığında döşemenin toplam ağırlığı standart plak döşemeye göre artar ve deprem performansını olumsuz etkiler. Hafif dolgu (EPS veya Gazbeton) kullanılan bir asmolen döşeme ise ağır asmolen tuğla kullanılan bir döşemeye göre %30-50 daha hafif olabilir.

Yürürlükteki deprem mevzuatı, asmolen döşeme (dişli döşeme) sistemlerinin kullanımını yasaklamaz, ancak belirli şartlara bağlar ve İzmir gibi yüksek riskli bölgeler için kısıtlamalar getirir (Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği – TBDY-2018). İzmir’de özellikle 2000’ler öncesi inşa edilmiş ve ağır asmolen tuğla kullanılmış binalar deprem açısından daha yüksek risk taşıyabilir.

TBDY ve yangın yönetmeliği kuralları nelerdir?

İlgili yönetmelikler, dişli döşemelerin tasarımında ve yangın güvenliğinde uyulması gereken teknik kuralları doğrudan belirler:

• Dişli döşemelerin deprem yüklerini taşıyacak yeterli rijitliğe (sertliğe) sahip olması ve bu hesaplamaların dikkatle yapılması şarttır (TBDY-2018).
• Deprem Tasarım Sınıfı DTS = 1 ve 2 olan yüksek riskli bölgelerde, asmolen (dişli) döşemeli binalarda deprem yatay yüklerinin tamamının süneklik düzeyi yüksek betonarme perdeler tarafından karşılanması şarttır ve kolon-kiriş çerçeveler tek başına yeterli kabul edilmez (TBDY-2018 Madde 4.3.4.3).
• EPS (strafor) asmolen kullanılan tavanların alt yüzeyi mutlaka yangına dayanıklı (A1 sınıfı sıva veya yangın paneli) malzeme ile izole edilmelidir (Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik).
• Dolgu malzemesinin (asmolen blokların) ağırlığının hesaplamalara doğru bir şekilde dahil edilmesi şarttır (TBDY-2018).

Güvenli uygulama ve denetim şartları nelerdir?

Güvenli bir asmolen döşeme uygulaması için projenin inşaat mühendisleri tarafından tasarlanması, ağır dolgular yerine hafif EPS veya gazbeton tercih edilmesi, beton yerleşimi ile donatı kontrolünün titizlikle yapılması ve sürecin bağımsız bir yapı denetim firması tarafından takip edilmesi gerekir (TBDY-2018). Güvenilir mühendislik standartları için TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası (imo.org.tr) yayınları incelenmelidir.

İzmir gibi bölgelerde ev alırken veya yatırım yaparken binanın projesini incelemek, kullanılan dolgu malzemesinin ağır tuğla mı yoksa hafif EPS/gazbeton mu olduğunu öğrenmek ve uzman görüşü almak gerekir.

Asmolen döşeme adım adım nasıl uygulanır?

Şantiyede asmolen döşeme imalatı, ana taşıyıcıların hazırlanmasından beton dökümüne kadar beş sıralı adımda gerçekleştirilir:

1. Uygulamanın ilk adımında binanın kolonlar arasındaki ana taşıyıcı kirişleri oluşturulur.
2. Uygulamanın ikinci adımında düz bir kalıp sistemi kurulur.
3. Uygulamanın üçüncü adımında ana kirişlere dik yönde, genellikle 40 cm ila 70 cm aralıklarla ince ve sık dişler (nervürler) için demir donatılar yerleştirilir.
4. Uygulamanın dördüncü adımında demir donatılı dişlerin araları hafif asmolen dolgu blokları ile doldurulur.
5. Uygulamanın beşinci adımında dişlerin, asmolen bloklarının ve üzerindeki ince plakanın üzerine beton dökülür; beton kuruduğunda dişler ve üstteki plak birlikte çalışarak yükü ana kirişlere aktarır.

Sistemin doğru çalışması için dişlerin (nervürlerin) tek yönde veya çift yönde (ızgara şeklinde) atılmasına mühendisler karar verir.

Asmolen döşeme maliyeti ve uygulama süresi nasıldır?

Asmolen döşeme maliyeti; kullanılan dolgu malzemesinin türüne (EPS strafor, bims, gazbeton veya tuğla), döşeme açıklığına, donatı miktarına ve güncel hazır beton fiyatlarına bağlı olarak belirlenir. Asmolen döşeme sisteminin kaba inşaat maliyetlerinde hafif dolgular kalıp ve işçilik süresini kısaltarak tasarruf sağlarken, nervür donatısı ve beton hacmi maliyet dengesini belirler. Sabit metrekare rakamları enflasyon ve malzeme fiyat dalgalanmaları nedeniyle hızla değiştiğinden, güncel birim fiyatlar için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri takip edilmelidir. Hafif dolgu malzemelerinin (EPS) kullanımı, nakliye ve işçilikten tasarruf sağlayarak maliyeti tuğlaya göre dengeleyebilmektedir.

Maliyeti etkileyen ana faktörler nelerdir?

Bir inşaat projesinde asmolen döşeme bütçesini hesaplayanların karşılaştığı ana maliyet kalemleri şunlardır:

• Dolgu malzemesi: Dolgu malzemeleri arasında EPS genellikle en uygun fiyatlı seçenekken, gazbeton daha maliyetli olabilir.
• Döşeme kalınlığı ve açıklık: Açıklık büyüdükçe döşeme kalınlığı ve diş yüksekliği artar; bu da kullanılan demir ve beton miktarını artırarak maliyeti yükseltir.
• Demir ve beton fiyatları: Demir ve beton gibi inşaat ana kalemlerindeki fiyat dalgalanmaları maliyeti doğrudan etkiler; güncel veriler için TÜİK (tuik.gov.tr) İnşaat Maliyet Endeksi incelenmelidir.
• İşçilik: Uzman bir ekibin işçilik maliyeti, standart ekiplere göre farklılık gösterebilir.

Asmolen döşemenin benzer kavramlarla farkı nedir?

Gayrimenkul projelerini incelerken ilgili teknik kavramlar hakkında bilgi edinmek için Startkey Zirve Emlak Sözlüğü incelenebilir ve ilgili kurumlar tablosuna başvurulabilir.

Asmolen tavan ile asma tavan arasındaki fark nedir?

Asmolen tavan, asmolen döşemenin kendisinin oluşturduğu düz betonarme tavan yüzeyidir. Asma tavan ise mevcut tavandan belirli bir boşluk bırakılarak alçıpan veya benzeri malzemelerle oluşturulan ikinci, dekoratif tavandır.

Asmolen döşeme ile kaset döşeme arasındaki fark nedir?

Kaset döşeme (çift yönlü dişli döşeme), dişlerin (nervürlerin) birbirini dik keserek ızgara (kaset) şeklinde oluşturulduğu ve daha büyük açıklıkları geçmek için kullanılan bir sistemdir. Asmolen döşeme ise genellikle tek yönde çalışan dişlerden oluşur.

Rijit diyafram davranışı nedir?

Deprem sırasında döşemelerin yatay deprem yüklerini rijit bir plaka gibi bir bütün olarak kolonlara ve perdelere aktarmasına “rijit diyafram davranışı” denir. Asmolen döşemenin bu davranışı sergileyip sergilemediği mühendislik hesaplamalarının parçasıdır.

Asmolen döşemenin avantajları ve riskleri nelerdir?

Asmolen döşeme kullanımı, daire içindeki tavan görünümünden katlar arası yalıtıma ve şantiye sürecine kadar çeşitli avantajlar sunar:

• Düz tavan ve iç mekân kullanımı: Düz asmolen tavan yüzeyi; mekânın bütüncül algılanmasını sağlar, alçıpan gibi ek bir asma tavan maliyetini ve işçiliğini ortadan kaldırır, asma tavan payı düşülmediği için kat yüksekliğinden tasarruf sağlar ve mobilya yerleşimi ile aydınlatma tasarımında esneklik sunar.
• Isı yalıtımı: Dişlerin arasına yerleştirilen gözenekli asmolen dolgu malzemeleri, alt ve üst katlar arasındaki ısı transferini azaltarak ısınma ve soğutma maliyetlerinin düşmesine katkıda bulunur.
• Ses yalıtımı: Asmolen dolgu malzemeleri özellikle konuşma ve TV sesi gibi hava doğuşumlu seslerin geçişini azaltır; ancak darbe sesi yalıtımı için ek şap altı malzemeler gerekebilir.
• Kalıp işçiliği ve hız: Geleneksel kirişli sistemlerde her bir tali kiriş için ayrı kalıp yapılması gerekirken, asmolen döşemede düz bir kalıp yüzeyi üzerine yerleştirilen bloklar kalıp görevi de görerek kalıp işçiliğini basitleştirir ve inşaat sürecini hızlandırır.
• Geniş açıklıklar: Bir dişli (nervürlü) döşeme sistemi olan asmolen döşeme, normal plak döşemelere göre daha büyük açıklıkların (kolonlar arası mesafelerin) daha az beton ve demirle geçilmesine olanak tanıyarak kolonsuz mekanlar tasarlamayı sağlar.

Asmolen döşemenin dezavantajları ve işçilik riskleri nelerdir?

Asmolen döşeme sistemi, döşeme kesitinin kalınlaşması, mekanik tesisat montajı ve şantiye uygulaması aşamalarında bazı dezavantajlar ve riskler barındırır:

• Kat yüksekliği kaybı: Standart bir plak döşeme 15-20 cm iken, diş yüksekliği ve plak kalınlığından oluşan asmolen döşeme 30-35 cm kalınlığa ulaşabilir; bu durum binanın toplam kat yüksekliğinden bir miktar kayba neden olabilir.
• Tesisat geçişleri: Kirişlerin arasından geçirme imkanı olmadığı için kalın havalandırma kanalları, sprinkler (yangın söndürme) boruları veya büyük çaplı atık su boruları gibi mekanik tesisat elemanları ya döşeme altından sarkıtılmalı ya da tekrar asma tavan yapılarak gizlenmelidir.
• İşçilik hataları: Asmolen döşemede nervür dişlerinin içine betonun tam yerleşmemesi (segregasyon), donatıların yanlış veya eksik yerleştirilmesi ve EPS (strafor) blokların beton dökümü sırasında yüzeye çıkması veya yerinden oynaması gibi işçilik hataları sistemin taşıma kapasitesini düşürür.

Sık sorulan sorular

Halk arasında kullanılan “asmolen tavan” terimi, teknik adı “asmolen döşeme” olan sistemin alttan bakıldığında oluşturduğu düz ve kiriş sarkması olmayan tavan yüzeyini ifade eder. Asmolen döşeme maliyeti ise geleneksel plak döşemelere yakındır veya biraz daha yüksek olabilir; dolgu malzemesi ek bir maliyet kalemi olsa da kalıp işçiliğinden tasarruf sağlaması ve asma tavan maliyetini ortadan kaldırması toplam maliyeti dengeleyebilir. Evinde tadilat planlayanlar için asmolen döşemeli bir evde ince tuğla veya alçıpan gibi taşıyıcı olmayan bölme duvarlar kaldırılabilir; ancak taşıyıcı olan dişlere (nervürlere) veya ana kirişlere müdahale etmek kesinlikle yasaktır ve değişiklik öncesi mutlaka bir inşaat mühendisine danışılmalıdır.