- startkeyzirve
- 0Yorumlar
- 62Görüntülenme
Bir dükkan, mağaza veya ofis kiralarken ya da mülkünüzü kiraya verirken karşılaşacağınız vergi yükümlülükleri, taşınmazın şahıs malvarlığına mı yoksa ticari bir işletmeye mi kayıtlı olduğuna göre değişir. Uygulamada işyeri kirasında stopaj kdv geçişi, mülkün iktisadi bir işletme envanterine girmesi veya şahıs mülkiyetinden şirket aktifine devredilmesi gibi durumlarda vergilendirme rejiminin kesinti usulünden fatura düzenine evrilmesini ifade eder. Kira kontratını imzalamadan önce tarafların mükellefiyet statüsünü netleştirmeniz, ödeme ve beyan süreçlerini mevzuata uygun yürütmenizi sağlar.
Kiralama ilişkisinde mülk sahibi veya kiracı olarak hangi vergiyi hesaplayacağınızı, hangi belgeyi düzenleyeceğinizi ve beyannameleri hangi takvimde vereceğinizi bilmeniz gerekir. Küçük esnaf ve sanatkarlar için geçerli olan basit usul şartları, gayrimenkul sermaye iradında tahsilat esası ve belge saklama süreleri de kira sürecinin doğrudan birer parçasıdır. Aşağıdaki bölümlerde, kira sözleşmesinin kurulmasından verginin beyanına kadar karşılaşacağınız tüm yasal kuralları adım adım inceleyebilirsiniz.
İşyeri kirasında stopaj kdv geçişi, basit usul ve kanuni dayanağı nedir?
Ticari faaliyet ve Gelir Vergisi Kanunu 70 inci madde kapsamında kiralama işlemleri
Bir işyerini ticari faaliyet kapsamında kiraya verdiğinizde veya kiraladığınızda, yaptığınız işlem mal teslimi ve hizmet ifası hükümlerine tabi tutulur. Türkiye sınırları dahilinde yürütülen ticari, sınai, zirai ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde gerçekleştirilen her türlü mal teslimi ile hizmet ifaları katma değer vergisine tabidir ve kiralama işlemleri de bu yasal kapsamda değerlendirilir (Katma Değer Vergisi Kanununun birinci maddesi). Mülk sahibi veya kiracı olarak sözleşme yaparken, işlemin bu genel kural çerçevesinde vergilendirileceğini dikkate almanız gerekir.
Taşınmaz kiralamalarında verginin konusu belirlenirken gelir vergisi mevzuatındaki mal ve hak tanımlarına bakılır. Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinde sayılan mal ve hakların kiralanması işlemleri katma değer vergisinin konusuna dahil edilmiştir (Vergi Kanununun birinci maddesinin üçüncü fıkrasının f bendi). Bu doğrultuda bina, arazi ve hakların kiralanması işlemleri genel kural olarak 70 inci madde atfıyla verginin kapsamına alınmış olup iktisadi işletmeye dahil olma durumuna göre uygulama alanları hukuken ayrıştırılmıştır. Dolayısıyla işyeri kirasında stopaj kdv geçişi değerlendirilirken taşınmazın bir iktisadi işletmeye dahil olup olmadığına bakarak hareket etmelisiniz.
Gayrimenkul sermaye iradı, basit usul ve ticari belge kavramlarının yasal tanımı
Şahısların veya işletmelerin kiralama işlemlerinde üstleneceği vergisel statü, elde edilen kazancın türüne ve hizmeti sunan kişiye göre tanımlanır. Mal teslimi ve hizmet ifası durumlarında bu işleri bizzat yapanlar katma değer vergisinin kanuni mükellefi sıfatını taşırlar (Katma Değer Vergisi mevzuatının sekizinci maddesi). Küçük ölçekli bir işletmeniz varsa, kanunun 47 ve 48 inci maddelerinde yazılı şartları topluca haiz olanların ticari kazançları basit usulde tespit olunur (Gelir Vergisi Kanununun kırk altıncı maddesi). Buna karşılık binaların, mal ve hakların sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iratlar ile gerçek şahısların mal ve hakların sahipleri veya intifa hakkı sahipleri sıfatıyla işyerlerini kiraya vermelerinden elde ettikleri gelirler gayrimenkul sermaye iradı sayılır (70 inci maddenin birinci fıkrası).
Kira ilişkisinde yapılan ödemelerin ve tahakkukların muhasebe kayıtlarına geçirilmesi için resmi belgelerle kanıtlanması şarttır. Bu kanuna göre tutulan ve üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait olan kayıtların tevsiki işletmeler için mecburidir (Vergi Usul Kanununun iki yüz yirmi yedinci maddesinin birinci fıkrası). İşyeri kirasında stopaj kdv geçişi sonrasında ticari vesika düzenlemeniz gerektiğinde kullanacağınız fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı gösteren ve işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen resmi ticari vesikadır (iki yüz yirmi dokuzuncu madde).
İşyeri kirasında stopaj kdv geçişi hangi durumlarda uygulanır?
Şirket envanterine ve bilançosuna kayıtlı taşınmazlarda KDV doğuran haller
Kiralanan işyerinin bir ticari işletmenin kayıtlarında yer alması durumunda kira ödemeleri doğrudan katma değer vergisine tabi olur. Ticari bir işletmenin envanterine kayıtlı gayrimenkullerin kiraya verilmesi işlemi, ticari bir kiralama teslimi ve hizmeti sayılarak katma değer vergisi mevzuatının kapsamına alınmaktadır. Şirket bilançosunda yer alan bağımsız bölümlerin kiralanması halinde işlem ticari faaliyet çerçevesinde bir teslim ve hizmet ifası olarak nitelendirilir; bu durumda kiralama bedeli üzerinden zorunlu olarak vergi hesaplaması yaparak işlemi ticari kayıtlara intikal ettirirsiniz.
Bilançoya veya işletme envanterine kayıtlı bir mülkü kiraya verdiğinizde vergiyi hesaplama ve vergi dairesine bildirme görevi mülk sahibine düşer. Gayrimenkul kiralama hizmetini ifa eden ve mal teslimi yapan mülk sahibi tüzel kişilik veya vergi mükellefi şahıs, verginin hesaplanması ve beyan edilmesinden doğrudan kanuni mükellef sıfatıyla mesuldür. Mülkiyeti sermaye şirketlerine ait taşınmazların kiralanmasında mükellefiyet kiralama hizmet ifası yapan tüzel kişiye ait olduğundan, işyeri kirasında stopaj kdv geçişi devreye girer ve kiracıya düzenlenen resmi fatura üzerinden vergi tahakkuk ettirilerek tahsilatı gerçekleştirilir.
Vergi güvenliği için KDV tevkifatı ve stopaj kesintisi yapılan durumlar
Bazı kiralama işlemlerinde vergi alacağının tahsilini sağlama almak amacıyla vergiyi ödeme yükümlülüğü kiracıya devredilir. Hazine ve Maliye Bakanlığı, vergi alacağının emniyet altına alınması amacıyla vergiye tabi işlemlere taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutma yetkisine haizdir (Mali mevzuatın dokuzuncu maddesi). Kiralama hizmetini sunan mülk sahibinin vergi mükellefiyetinin bulunmaması veya vergi alacağının emniyeti gerekçesiyle, kiracı işletmeye iki numaralı KDV beyannamesiyle vergi sorumlusu sıfatı yüklenir ve kiracı olarak vergiyi bu beyanname ile beyan edersiniz.
Mülk sahibinin bireysel olduğu ve ticari işletmeye dahil olmayan bir taşınmazın kiralandığı hallerde ise kiracıların kira bedelinden gelir vergisi kesintisi yapması gerekir. Ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, kurumlar ve tüccarlar kira ödemelerinden tevkifat yapmak mecburiyetindedir (94 üncü maddenin birinci fıkrası). Kiracının kurumsal ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, kamu idare ve müesseseleri veya iktisadi müesseseler olması durumunda, kiraladıkları gayrimenkullerin kira bedelleri üzerinden kanuni stopaj tevkifatı sorumluluğu yerine getirilir.
Basit usulden yararlanma ve belge düzenleme şartları nelerdir?
Basit usule tabi olmanın genel ve özel şartları
Küçük ölçekli bir ticari işletme yürütüyorsanız ve basit usulde vergilendirilmek istiyorsanız, kanunun aradığı genel ve özel koşulları aynı anda sağlamanız beklenir. İşyeri kirasında stopaj kdv geçişi ve vergi rejimi değerlendirmelerinde karşılaşacağınız bu koşulları şu şekilde kontrol edebilirsiniz:
- Basit usule tabi olmanın birinci genel şartı kendi işinde bilfiil çalışmak veya bizzat bulunmaktır; iş sahibinin kendi işinde bilfiil çalışmak veya bulunmak suretiyle ticari faaliyetini bizzat sevk ve idare etmesi basit usul rejiminin temel yasal zorunluluğudur (47 nci maddenin birinci bendi).
- İşyeri mülkiyetinin iş sahibine ait olması halinde emsal kira bedeli, kiralanmış olması halinde yıllık kira bedeli toplamı kanuni hadleri aşmamalıdır ve büyükşehir belediye sınırları dahilinde kiralanan işyerlerinde yıllık kira bedeli toplamı kanunda tayin edilen azami limitlerin altında kalmak mecburiyetindedir (47 nci maddenin ikinci bendi).
- Ticari, zirai veya mesleki faaliyetler dolayısıyla gerçek usulde Gelir Vergisine tabi olmamak şarttır; herhangi bir faaliyeti dolayısıyla gerçek usulde Gelir Vergisine tabi olan şahıslar açacakları diğer işletmelerde basit usul hükümlerinden yararlanamazlar (47 nci maddenin üçüncü bendi).
- Basit usule tabi olmanın yıllık emtia alım satım ve hasılatına ilişkin özel şartları da kanun maddesinde düzenlenmiştir ve mükelleflerce sağlanmalıdır (48 inci madde, kırk sekizinci madde).
Fatura düzenlemekle ve muhtasar beyanname vermekle yükümlü olanlar
Kiralama ve ticari faaliyet süreçlerinde hangi mükelleflerin beyanname vereceği ve kimlerin fatura keseceği çalışan sayısına ve defter tutma sınıfına göre belirlenir. Zirai ürün bedelleri üzerinden tevkifat yapanlar hariç olmak üzere çalıştırdıkları hizmet erbabı sayısı 10 ve daha az olanlar muhtasar beyanname bildiriminde bulunurlar (Gelir Vergisi Kanunu). İşletmenizde çalışan sayısını takip ederek beyanname bildirim yükümlülüğünüzü bu kurala göre yerine getirirsiniz.
Ticari faaliyet yürüten tarafların kiralama işlemlerinde belge düzeni, tüccar sınıflarına göre şekillenir. Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ile kazancı basit usulde tespit edilenler yaptıkları işler için resmi fatura vermek mecburiyetindedir (iki yüz otuz ikinci maddesinin birinci fıkrası). Bilanço esasına göre defter tutan birinci ve ikinci sınıf tüccarlar kiraya verdikleri taşınmazlar için fatura düzenlemekle yükümlüdürler; kiracı ile mülk sahibinin her ikisinin de birinci ve ikinci sınıf tüccarlar arasında yer alması durumunda işyeri kirasında stopaj kdv geçişi uygulanarak kira ilişkisi fatura nizamına göre yürütülür.
Kiralama işlemlerinde vergi hesaplama, beyan ve tevsik süreci nasıl işler?
KDV matrahının, çıplak kiranın ve yan menfaatlerin tespiti
Şirket envanterindeki bir işyerini kiraya verdiğinizde vergiyi hangi tutar üzerinden hesaplayacağınızı kira sözleşmesindeki bedel belirler. Teslim ve hizmet işlemlerinde vergi matrahı, bu işlemlerin karşılığını teşkil eden bedelden ibaret bulunmaktadır (Yasal düzenlemenin yirminci maddesinin birinci fıkrası). Şirket aktifindeki bir ticari gayrimenkulün kiralanmasında katma değer vergisi matrahı, işlemlerin karşılığını teşkil eden bedel olarak kiracı tarafından ödenmesi taahhüt edilen çıplak kira üzerinden tespit edilir ve taraflar arasında tanzim edilen kira mukavelesindeki ödeme tutarları dikkate alınarak yasal matrah oluşturulur.
Kira sözleşmesinde nakit kira dışında mülk sahibine sağlanan ek menfaatler varsa, bunları da vergi hesabına dahil etmeniz gerekir. Bedel deyimi, hizmet yapılanlardan her ne suretle olursa olsun alınan veya borçlanılan para, mal ve diğer menfaatler toplamını ifade etmektedir (Kanun metninin yirminci maddesinin ikinci fıkrası). Kiracının mülk sahibine ait borçları veya bina giderlerini üstlenmesi halinde bu suretle borçlanılan menfaat ve değerler toplamı bedel deyimi içinde kabul edilerek vergi matrahına dahil edilir; taşınmazın kiralanması karşılığında kiraya verene sağlanan menfaat, hizmet ve değerler toplamı kiralama bedeli tanımına girerek matrah tespitinde doğrudan hesaba katılır.
Gayrisafi hasılatta tahsilat esası, net kiradan brüt stopaj hesabı ve gider indirimi
Bireysel mülk sahibi olarak kira geliri elde ettiğinizde, vergilendirme işlemini kiranın tahakkuk ettiği tarihe göre değil, fiilen elinize geçtiği tarihe göre yaparsınız. Gayrisafi hasılat, mal ve hakların kiraya verilmesinden nakten veya aynen tahsil edilen kira bedellerinin tutarıdır ve nakten veya aynen tahsil edilen kira bedelleri tahsil edildikleri takvim yılının gayrisafi hasılatı kabul edilerek vergilendirilir (yetmiş ikinci maddenin birinci fıkrası). Bu süreçte işyeri kirasında stopaj kdv geçişi söz konusu değilse, kira gelirlerinizi tahsilat esasına göre beyan edersiniz.
Kira kontratında ödeme tutarını net olarak belirlediğinizde stopaj hesaplamasını brüt tutara ulaşarak yapmanız ve gelir beyanında giderlerinizi düşmeniz mümkündür. Net kira üzerinden 70 inci maddede yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan anlaşmalarda brüt tutar üzerinden yasal stopaj hesaplanır. Kira gelirini beyan eden mükellefler ise diledikleri takdirde kanunda yazılı giderlere karşılık olmak üzere hasılatlarından indirim yapabilirler (yetmiş dördüncü madde).
Fatura tevsiki, tevkifatın yatırılması ve muhtasar beyannamenin elektronik gönderimi
Ticari mülk kiralamalarında ve kesintiye tabi ödemelerde hem faturanın düzenlenmesi hem de kesilen vergilerin vergi dairesine aktarılması belirli usullere tabidir. Şirket aktifine kayıtlı gayrimenkul kiralandığında tüccar, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı düzenlediği faturayla tevsik eder. Tevkif edilen stopaj vergileri ise muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ile yetkili vergi dairesine ertesi ayın yirmiüçüncü günü akşamına kadar resmi elektronik ortamda intikal ettirilir. Ayrıca Bakanlık tarafından yürürlüğe konulan genel tebliğler doğrultusunda vergi alacağının emniyet altına alınması için kiracı mükellefler kira faturasındaki verginin bir kısmını tevkif ederek doğrudan vergi dairesine yasal süresinde yatırırlar.
İşyeri kiralamalarında vergi oranları, matraha giren giderler ve yasal süreler nelerdir?
KDV ve stopaj oranları ile matraha eklenen komisyon, harç, faiz ve kur farkları
Kira ödemesine ek olarak kiracıya yansıtılan yan giderler ve gecikme bedelleri de vergi hesaplamasına dahil edilir. Sigorta, komisyon ve benzeri gider karşılıkları ile vergi, resim ve harç gibi unsurlar kiralama işlemlerinde vergi matrahına dahildir; kiralama işlemi dolayısıyla ortaya çıkan komisyon, vergi, resim ve harç karşılıklarının kiracıya yansıtılması halinde bu yansıtma bedelleri katma değer vergisi matrahına eklenmek zorundadır ve sözleşmenin tanzimi esnasında ödenen resmi harç, vergi veya sigorta giderlerinin kira bedeline ilave edilerek tahsil edilmesi durumunda toplam bedel üzerinden yasal oran dahilinde vergi hesaplanır (Mevzuat hükmünün yirmi dördüncü maddesinin birinci fıkrası).
Ayrıca vade farkı, fiyat farkı, kur farkı, faiz ve prim gibi çeşitli gelirler vergi matrahına dahil edilen yasal unsurlar arasında sayılmıştır; vadesinde ödenmeyen işyeri kirası sebebiyle kiracıya uygulanan vade farkı, gecikme faizi veya kur farkı bedelleri asıl kira matrahının bir uzantısı olarak katma değer vergisine tabidir (Vergi uygulamasının yirmi dördüncü maddesinin birinci fıkrasının c bendi).
İşyeri kirasında stopaj kdv geçişi sonrasında düzenlenecek faturalarda ve yapılacak kesintilerde yürürlükteki kanuni oranlar dikkate alınır. Katma değer vergisi oranı vergiye tabi işlemler için belirlenmiş olup Cumhurbaşkanı bu oranı yasal sınırlar dahilinde değiştirmeye yetkilidir; ticari taşınmaz kiralama hizmetlerinde Cumhurbaşkanı kararlarıyla yürürlüğe konulan genel katma değer vergisi oranı esas alınarak kiralama bedelleri üzerinden resmi fatura tanzim edilir ve güncellenen vergi oranı yürürlük tarihinden itibaren kira faturalarına derhal tatbik olunur (yirmi sekizinci madde). Bireysel mülk kiralamalarında ise 70 inci maddede yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı bireysel mülk sahibine yapılan ödemelerden kanuni nispet dahilinde stopaj tevkifatı tatbik edilir (94 üncü maddenin beş numaralı bendi).
Fatura düzenleme, beyanname verme, KDV indirimi ve belge muhafaza süreleri
Kiralama işlemlerinde cezai yaptırımlarla karşılaşmamak ve vergi indirim haklarını kaybetmemek için kanuni takvimlere uymanız gerekir. Aylık kiralama hizmetinin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde kira faturasının düzenlenmesi zorunludur (iki yüz otuz birinci maddesinin birinci fıkrasının beşinci bendi). Stopaj kesintisi yapılan hallerde ise vergi tevkifatı yapmaya mecbur olanlar, bir ay içinde tevkif ettikleri vergileri ertesi ayın yirmiüçüncü günü akşamına kadar ilgili vergi dairesine bildirmek zorundadır (doksan sekizinci maddenin birinci fıkrası).
Düzenlenen kira faturalarındaki verginin indirilmesi ve ticari defterlerin saklanması da belirli zamanaşımı ve muhafaza sürelerine bağlanmıştır. İndirim hakkı, vergiyi doğuran olayın vuku bulduğu takvim yılını takip eden takvim yılı aşılmamak şartıyla kullanılabilir; geç intikal eden kira faturalarında yer alan katma değer vergisi de vergiyi doğuran olayı takip eden takvim yılı aşılmamak şartıyla yasal defterlere kaydedilerek indirim konusu yapılabilir (yirmi dokuzuncu maddenin üçüncü fıkrası). Bunun yanı sıra defter tutmak mecburiyetinde olanlar, tuttukları defterlerle üçüncü kısımda yazılı vesikaları ilgili yılı takip eden takvim yılından başlayarak beş yıl süre ile muhafaza etmeye mecburdurlar (iki yüz elli üçüncü madde).
Bireysel mülk kiralaması ile şirket mülkü kiralaması ve gider yöntemleri arasındaki farklar nelerdir?
İktisadi işletmeye dahil olmayan bireysel mülklerde KDV istisnası ve stopaj ayrımı
Şahsi malvarlığınıza kayıtlı bir dükkanı kiraya verdiğinizde, şirket mülklerinden farklı olarak katma değer vergisi istisnası devreye girer. İktisadi işletmelere dahil olmayan gayrimenkullerin kiralanması işlemleri katma değer vergisinden müstesna tutularak muafiyet kapsamına alınmıştır (İlgili Kanunun on yedinci maddesinin dördüncü fıkrası). Bu nedenle gerçek şahısların kişisel malvarlığına kayıtlı olan ve iktisadi işletmelere dahil olmayan gayrimenkullerin kiraya verilmesinde katma değer vergisi hesaplanması söz konusu olamaz.
Bireysel mülk sahiplerinin iktisadi işletmelere dahil olmayan işyerlerini kiraya vermesi durumunda KDV istisnası tatbik edildiğinden vergilendirme mekanizması doğrudan stopaj tevkifatı rejimine intikal eder. Taşınmaz bir ticari işletme envanterine kaydedildiğinde ise bu muafiyet sona erer ve işyeri kirasında stopaj kdv geçişi gerçekleşerek fatura düzenleme zorunluluğu başlar.
Götürü gider ile gerçek gider yöntemi ve fatura ile gider pusulası veya dekont farkı
Bireysel mülk sahipleri kira gelirlerini beyan ederken iki farklı gider yönteminden birini seçebilir; kiracılar ise mülk sahibinin mükellefiyet durumuna göre farklı tevsik belgeleri kullanır. Götürü gider usulünü seçen mülk sahipleri kanuni giderlere karşılık hasılatlarından yasal indirim oranını düşerek safi iratlarını hesaplarlar. Gerçek gider yöntemini tercih eden mükellefler ise taşınmazın bakım, onarım, sigorta ve amortisman giderlerini belgeleriyle yıllık hasılatlarından mahsup ederler.
Belge düzeni açısından şirket mülklerinde fatura kesilirken, şahıs mülklerinde dekont ve gider pusulası öne çıkar. Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, fatura düzenleme mecburiyeti olmayan kimselerden aldıkları hizmetler için gider pusulası tanzim ederler; bu kapsamda vergi mükellefi olmayan şahıslardan işyeri kiralayan birinci ve ikinci sınıf tüccarlar kira ödemelerini banka dekontu veya gider pusulası tanzim ederek yasal kayıtlarına intikal ettirirler (iki yüz otuz dördüncü maddesinin birinci fıkrası).
Vergi rejimlerinin sağladığı kolaylıklar ile şartların ihlalindeki risk ve cezalar nelerdir?
KDV indirim hakkı, basit usul muhasebe kolaylığı ve üç aylık muhtasar imkanı
İşyeri kirasında stopaj kdv geçişi sonrasında faturalı kiralama yapan kiracılar ile küçük ölçekli işletmeler mevzuatın tanıdığı çeşitli vergisel ve bürokratik imkanlardan yararlanır. Mükellefler, kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisini indirebilirler; bu çerçevede işyeri kiralayan mükellefler ve ticari işletmeler, kiraladıkları gayrimenkuller için kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla düzenlenen fatura vesikalarında gösterilen katma değer vergisini beyannamelerinde hesaplanan vergiden indirim konusu yapma hakkına sahiptir (yirmi dokuzuncu maddenin birinci fıkrası).
Küçük esnaf ve az sayıda personel çalıştıran işletmeler için muhasebe ve beyan süreçlerinde de uygulama kolaylıkları mevcuttur. Küçük esnaf ve sanatkarların ticari kazançları ile mükelleflerin kiralama faaliyetleri, 47 ve 48 inci maddelerdeki şartları topluca taşımaları kaydıyla basit usulde vergilendirilerek muhasebe kolaylığı sağlanır. Ayrıca yasal şartı sağlayan ve çalıştırdığı hizmet erbabı sayısı 10 ve daha az olan küçük işletmeler, bürokrasiyi azaltarak vergi uyumunu kolaylaştırmak adına muhtasar beyannamelerini üç aylık dönemlerde yetkili vergi dairesine iletirler.
Basit usulün iptali, KDV indirim hakkının kaybı ve özel usulsüzlük cezaları
Basit usul şartlarının kaybedilmesi veya fatura ibraz sürelerinin kaçırılması halinde mükellefler hak kayıpları ve rejim değişiklikleriyle karşılaşır. Yasal takvim yılı sınırı geçirildikten sonra ibraz edilen kira faturalarındaki vergi tutarlarının indirim hakkı düşeceğinden bu tutarlar vergi hesaplarından indirilemez. Basit usulde ise zaruri sebepler hariç olmak üzere mükellefin kendi işinde bilfiil bulunmadığı tespit edildiğinde basit usul hakkı sona erdirilerek gerçek usule zorunlu geçiş yaptırılır; her takvim yılı için güncellenen yıllık kira bedeli toplamı tavanını aşan kiralar ödeyen ticari işletmeler basit usulden faydalanma imkanını kaybederler ve mükellefin vergi kayıtlarında ticari, zirai veya mesleki faaliyetler dolayısıyla gerçek usul tespiti yapıldığı takdirde basit usul mükellefiyeti vergi dairesince derhal iptal edilir.
İşyeri kirasında stopaj kdv geçişi gerektiren işlemlerde belge düzenine ve sürelere uyulmaması doğrudan mali cezalar doğurur. Yedi günlük azami yasal süre geçirildikten sonra düzenlenen kira faturaları vergi mevzuatı karşısında hiç düzenlenmemiş sayılarak kanuni özel usulsüzlük cezası doğurur. Verilmesi ve alınması icabeden fatura ve gider pusulası belgelerinin verilmemesi ve alınmaması durumunda özel usulsüzlük cezası kesilir ve şirket aktifindeki taşınmaz için verilmesi ve alınması icabeden fatura belgesinin düzenlenmemesi halinde meblağın yüzde onu nispetinde kanuni ceza tatbik edilir (üç yüz elli üçüncü maddesinin birinci bendi). Ayrıca elektronik belge olarak düzenlenmesi gerekenler de dâhil olmak üzere perakende satış fişi, ödeme kaydedici cihaz fişi, sevk irsaliyesi ve taşıma irsaliyesi gibi belgelerin düzenlenmemesi hallerine cezai müeyyideler bağlanmıştır (üç yüz elli üçüncü maddesinin ikinci bendi).
Sık sorulan sorular
Vadesi geldiği halde tahsil edilemeyen işyeri kiraları için vergi doğar mı?
Bireysel mülk sahiplerinin elde ettiği gayrimenkul sermaye iratlarında vergiyi doğuran olgu tahsilata bağlandığından, ödenmeyen kiralar için vergi hesaplanmaz. Vadesi gelmesine karşın nakten veya aynen tahsil edilmeyen kira alacakları fiili tahsilat gerçekleşene kadar vergilendirme hesaplarına intikal ettirilmez. Bu nedenle kiracınız kira bedelini henüz ödemediyse, tahsilat yapılana kadar beyannamenize bu tutarı dahil etmezsiniz.
Kira kontratları ve faturalar kaç yıl saklanmalıdır ve fatura alınmamasından kiracı da sorumlu mudur?
Kiralama sürecinde düzenlenen tüm sözleşme ve belgelerin beş yıl saklanması zorunludur ve belge eksikliğinde her iki taraf da ceza muhatabı olur. İşyeri kira kontratları, kira faturaları ve defterlerle vesikalar takip eden yıldan başlayarak beş yıl süre ile muhafaza edilmek zorundadır. İşyeri kirasında stopaj kdv geçişi kapsamında fatura belgesinin verilmemesi ve alınmaması fiili, kiralama hizmetini sunan mülk sahibi ile faturayı talep etmeyen kiracıya müstakil cezai sorumluluk yükler; dolayısıyla hem mülk sahibi hem de kiracı olarak belgelerinizi zamanında düzenleyip muhafaza etmeniz yasal yükümlülüklerinizi eksiksiz tamamlamanızı sağlar.
