- startkeyzirve
- engelli rampası, engelliye uygun ev, Erişilebilir konut, ev güvenliği, ev modifikasyonu, evde yaşlanma, uyarlanabilir tasarım
- 0Yorumlar
- 779Görüntülenme
Erişilebilir konut nedir ve yasal dayanağı nelerdir?
Erişilebilir konut, engelli bireylerin ve hareket kısıtlılığı bulunan vatandaşların yaşamlarını kolaylaştıran, bağımsız, rahat ve güvenli bir yaşam sürmelerini sağlayan yaşam alanıdır. Yeni bir daire satın alırken veya mevcut evinizi düzenlerken karşılaştığınız erişilebilirlik kavramı, sadece bir seçenek değil, evrensel tasarım ilkesi doğrultusunda temel bir haktır.
Bir binanın mimari uygunluğunu değerlendirirken yürürlükteki yasal çerçeveyi ve standartları temel alabilirsiniz. Konut mimarisindeki uygulamalar; ilgili kanun, imar yönetmeliği maddeleri ve standartlar çerçevesinde belirli kurallara bağlanmıştır (5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY md. 30 ve 43) ile TSE TS 9111).
Engelliye uygun evlerde aranan şartlar ve standartlar nelerdir?
Engelliye uygun evlerde aranan şartlar; bina girişlerinden iç mekan ölçülerine, teknolojik otomasyondan güvenlik donanımlarına ve konutun bulunduğu çevrenin ulaşım altyapısına kadar uzanan standartları kapsar.
Bina giriş ve çıkış özellikleri
Bina giriş ve çıkış özellikleri, konuta dışarıdan ulaştığınız ilk andan itibaren tekerlekli sandalye veya yürüme desteğiyle binaya bağımsız biçimde girip çıkabilmenizi belirler. Apartman girişini incelerken ilk olarak rampa eğimine ve zemin yapısına bakabilirsiniz. Bina giriş rampalarında eğim azami %6, kısa mesafelerde ise azami %8 düzeyinde olmalıdır (Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (PAİY) ve TSE TS 9111). Ayrıca bu rampaların kullanırken kaymayı önleyen kaymaz yüzey özelliğine sahip olması ve her iki yandan tutunabileceğiniz çift taraflı tırabzan içermesi gerekir.
Rampayı geçip daireye yöneldiğinizde karşılaşacağınız kapı açıklıkları, eşik yapıları ve açma sistemleri de erişilebilir konut ölçütlerini karşılamalıdır. Tekerlekli sandalyelerin rahat geçişi için ana giriş ve oda kapılarının net temiz geçiş genişliği en az 90 cm olarak uygulanmalıdır. Geçiş sırasında tekerleğin takılmaması adına kapı eşikleri tamamen sıfırlanmalı veya en fazla 1.5-2 cm pahlı yapılmalıdır. Kapıları fiziksel güç harcamadan açabilmek istediğinizde ise hareket kısıtlılığı olan bireyler için kurulan şifreli/kartlı veya hareket sensörlü otomatik kapı sistemleri bağımsız erişimi sağlar.
İç mekan, koridor ve ıslak hacim düzenlemeleri
İç mekan, koridor ve ıslak hacim düzenlemeleri, evin içinde odalar arasında geçiş yaparken ve günlük işlerinizi yürütürken hareket alanınızı doğrudan şekillendirir. Daire içini gezerken tekerlekli sandalyenin 360 derece manevra yapabilmesi için koridor genişliklerinin en az 120-140 cm aralığında olup olmadığını ölçebilirsiniz. Dar alanlarda dönüş yapabilmek adına koridor sonu, mutfak ve banyolarda tekerlekli sandalyenin 360 derece manevra yapabilmesi için en az 150 cm net dönüş dairesi, diğer ifadeyle 150 cm dönüş çapı bırakılmalıdır.
Mutfak ve banyo gibi günlük kullanımda sık vakit geçirilen bölümlerde donanım yüksekliği ile zemin yapısı kullanım kolaylığını belirler. Mutfak ve banyolarda tekerlekli sandalyenin altına girebileceği boşluklu ergonomik tezgahlar (75-80 cm yükseklik) ve alttan destekli lavabolar tercih edilmelidir. Evin içinde bir odadan diğerine veya balkona geçerken takılma riski yaşamamanız için ıslak hacimler ve balkon çıkışları dahil tüm odalarda kaydırmaz zemin kaplamaları ve basamaksız düzayak geçişler sağlanmalıdır.
Teknolojik donanım ve güvenlik sistemleri
Teknolojik donanım ve güvenlik sistemleri, fiziksel efor gerektiren ev içi işlemleri bulunduğunuz yerden yönetmenize ve olası kaza durumlarında hızlıca yardım çağırabilmenize olanak tanır. Erişilebilir konut donanımlarını değerlendirirken engelli bireyler için aydınlatma, iklimlendirme, perde ve panjur otomasyonunun akıllı telefon ve merkezi panel üzerinden yönetildiği akıllı ev sistemleri ile günlük yaşam bağımsızlığınızı artırabilirsiniz. Bununla birlikte sesli asistanlarla entegre cihazlar ve IoT entegrasyonu, fiziksel hareket kısıtlılığı bulunan sakinler için kapı kilitlerinden interkom sistemine kadar sesli komutla tam kontrol sunar.
Ev içinde yalnız vakit geçirirken karşılaşabileceğiniz kaza risklerine karşı acil uyarı ve izleme donanımlarının yerleşimini kontrol etmeniz gerekir. Banyo, yatak başı ve zemin seviyesine yakın ipli acil durum butonları, uzanabileceğiniz noktalarda bulunarak olası kaza anlarında bina yönetimine veya yakınlara anında uyarı iletir. Ayrıca odalarda kullanılan hareket sensörleri ve düşme dedektörleri, yaşlı ve hareket kısıtlı bireyler için 7/24 pasif izleme ve koruma sağlar.
Konum, ulaşım ve çevre erişilebilirliği kriterleri
Konum, ulaşım ve çevre erişilebilirliği kriterleri, evden dışarı çıktığınızda kent yaşamına ve temel hizmetlere kesintisiz ulaşabilmenizi belirleyen dış mekan ölçütleridir. Yeni bir erişilebilir konut seçerken alçak tabanlı toplu taşıma araçlarına (tramvay, metro, otobüs), sağlık kuruluşlarına ve ana arterlere düzayak yakınlık ilk konum kriteridir. Evi görmeye gittiğinizde yalnızca bina içini değil, bina çevresindeki ve mahalledeki yaya kaldırımlarının hissedilebilir yüzey ve tekerlekli sandalye rampalarına uygunluğunu da yerinde incelemelisiniz.
Ortak alan tadilat süreci ve konut seçimi nasıl yapılır?
Ortak alan tadilat süreci ve konut seçimi, mevcut apartmanınızda yasal haklarınızı kullanarak düzenleme yaptırmanız veya bireysel gereksinimlerinize uygun hazır bir daire bulmanız yoluyla yürütülür.
Apartmanlarda rampa ve asansör tadilatı karar süreci
Apartmanlarda rampa ve asansör tadilatı karar süreci, yaşadığınız binada erişim engeliyle karşılaştığınızda komşularınızla ve bina yönetimiyle izleyeceğiniz yasal adımları kapsar. Engellilerin yaşamı için zorunlu olan ortak alan tadilatları (rampa, merdiven asansörü, platform) apartman toplantısında kat malikleri kurulunun sayı ve arsa payı çoğunluğuyla karara bağlanır. Bu zorunlu ortak alan tadilatları için 3 ay içinde karar alınmazsa, hak sahibi olarak Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvurarak projeyi icra ettirebilirsiniz (634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu (KMK) Madde 42/3).
İhtiyaca uygun konut seçimi
İhtiyaca uygun konut seçimi, hanedeki bireylerin hareket kısıtlılığı düzeyine ve bütçe sınırlarına göre piyasadaki alternatiflerin taranmasıyla gerçekleştirilir. Farklı özelliklere ve bütçelere uygun seçenekleri araştırırken, engelli rampası gibi temel özellikleri içeren erişilebilir konutların bulunmasında bireysel ihtiyaçlara yönelik danışmanlık hizmeti alabilirsiniz. Bu süreçte gereksinim duyduğunuz mimari özellikleri önceden listeleyerek doğrudan standartlara uyan daireleri değerlendirebilirsiniz.
Erişilebilir konut destekleri, harç kolaylıkları ve finansman seçenekleri nelerdir?
Erişilebilir konut destekleri, harç kolaylıkları ve finansman seçenekleri, ev satın alırken veya mevcut dairenizi dönüştürürken karşılaşacağınız maliyetleri planlamanıza yardımcı olan kamusal ve bankacılık uygulamalarıdır. Bütçe planlamasında sosyal konut projeleri kapsamında yürütülen TOKİ projelerindeki en az %5 engelli kontenjanı üzerinden başvuru imkanlarını değerlendirebilirsiniz. Ev edinimi sürecinde belediyelerin sunduğu vergi/harç kolaylıkları da bütçe kapsamında değerlendirilmelidir. Ayrıca ödeme planınızı oluştururken kamu ve özel bankaların erişilebilir konut tadilat ve konut kredisi çözümleri gibi finansman seçenekleri bütçeye göre planlanmalıdır.
Sık sorulan sorular
Sık sorulan sorular, erişilebilir konut arayışındaki alıcıların ve ev sahiplerinin mimari ölçüleri, apartman karar süreçlerini ve mali kolaylıkları pratikte nasıl değerlendirecekleri etrafında toplanır. Bir daireyi incelerken giriş rampasından kapı ve koridor açıklıklarına, akıllı otomasyon ve güvenlik donanımlarından mahalledeki kaldırım düzenine kadar tüm unsurları mevzuat çerçevesinde kontrol edebilirsiniz. Mevcut binanızda yapılacak zorunlu ortak alan düzenlemelerinde kat mülkiyeti hükümlerini takip edebilir, yeni ev alımlarında ise kontenjan, vergi/harç kolaylıkları ve kredi çözümlerini bütçenizle eşleştirerek bağımsız bir yaşam alanına kavuşabilirsiniz.
