- startkeyzirve
- 0Yorumlar
- 39Görüntülenme
Taşınmazların kendi elektrik ihtiyacını karşılamak ve öz tüketimini sağlamak amacıyla yapıların çatı veya cephe yüzeylerine fotovoltaik panellerin yerleştirilmesi işlemi çatılarda güneş enerjisi ges kurulumu olarak tanımlanır. Ev sahipleri veya konut alıcıları bu uygulamayı değerlendirirken hem imar kurallarına hem de elektrik piyasası ile kat mülkiyeti düzenlemelerine tabi olur.
Kendi mülkünüzde enerji üretmeyi planladığınızda, binanın mimari bütünlüğünden şebeke bağlantı kapasitesine kadar pek çok teknik ve hukuki adımı sırasıyla takip etmeniz gerekir.
Çatılarda güneş enerjisi ges kurulumu nedir ve yasal dayanağı nelerdir
Çatılarda güneş enerjisi ges kurulumu, binaların üst örtüsünde yenilenebilir kaynaklardan elektrik elde edilmesini sağlayan ve imar, enerji ile mülkiyet mevzuatına dayanan teknik bir yapılaşma uygulamasıdır. Bu süreçte karşılaşacağınız tüm projelendirme, izin ve denetim adımları doğrudan ilgili kanun ve yönetmeliklerle şekillenir.
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ve 3194 sayılı İmar Kanunu esasları
Planlı yerleşim bölgelerinde inşa edilecek yapıların fen kurallarına, çevre şartlarına ve sağlık koşullarına uygun biçimde projelendirilmesi ile denetlenmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi temel amaçtır (Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği). Mülkünüzde bir çalışma yapacağınız zaman, plan, fen, sağlık ve sürdürülebilir çevre şartlarına uygun yapılaşma ile projelendirme ve denetim kuralları titizlikle işletilir.
Kentsel ve kırsal yerleşme yerlerinin tamamında fen, sağlık ve çevre koşullarına uygun bir yapılaşma düzeni ve teşekkülü temin etmek üzere resmi imar denetimi icra edilir. Çatı tadilatlarında da maliklere kılavuzluk yapan bu kuralların yasal çerçevesini, Türkiye Büyük Millet Meclisi kabul tarihi 3/5/1985 olan ve Resmi Gazetede neşredilerek yürürlüğe giren ruhsat ve denetim rejimi tayin eder (3194 sayılı İmar Kanunu).
Apartman ve sitelerde çatıların mülkiyet statüsü ve ortak alan kavramı
İnşaatı tamamlanmış bir ana yapıda kat mülkiyeti kütüğüne, yani tapuya tescil edilen daire, kat, büro, dükkan veya mağaza gibi her bir bağımsız bölüm üzerinde maliklere müstakil tasarruf ve kullanım yetkisi veren bağımsız mülkiyet hakları kurulur. Buna karşılık ana binanın çatıları, çatı örtüsü, bacalar, yağmur olukları ve genel dam terasları bağımsız mülkiyete konu edilemeyen ve bütün paydaşların birlikte malik olduğu müşterek ortak kullanım alanları sayılır (Kat Mülkiyeti Kanunu).
Bir apartman dairesi satın aldığınızda veya mevcut daireniz için çatıda işlem yapmak istediğinizde, çatı ve ortak dam dahil tüm ortak kısımlara tapu senedinde yazılı bulunan arsa payları oranında müşterek mülkiyet hükümleri gereğince paydaş sayılırsınız. Ortak dam ve çatılarda her bağımsız bölüm sahibinin mülkiyet payı ve tasarruf sınırları, tapudaki bu arsa payları oranında hukuken belirlenerek korunur.
Güneş enerjisi sistemleri hangi durumlarda ve nasıl kurulur
Güneş enerjisi sistemleri, taşınmazın kendi elektrik ihtiyacını karşılamak üzere şebekeden bağımsız ya da şebekeye paralel olarak ve ilgili mevzuatın tanıdığı lisans ile ruhsat kolaylıkları çerçevesinde kurulur. Çatılarda güneş enerjisi ges kurulumu yaparken sistemin kapasitesi ve binanın hukuki durumu izlenecek yolu belirler.
Binanın kendi ihtiyacını karşılayan sistemler ve yapı kayıt belgeli binalar
Taşınmazın öz tüketimini, yani kendi elektrik ihtiyacını karşılamak amacıyla çatıya yerleştirilen ve binanın kendi ihtiyacını aşmayan kapasitelerde planlanan güneş kaynaklı yenilenebilir enerji tesisatı imar mevzuatında özel yasal kolaylıklara tabidir ve ilgili mercilerce tescil edilir. Müstakil bir konutun şebekeden bağımsız veya şebekeye paralel biçimde kendi enerji ihtiyacını karşılamasına mahsus bu tesisler, sürdürülebilir enerji kapsamında değerlendirilerek izinlendirilir.
İmar barışı kapsamında daha evvel yapı kayıt belgesi temin edilmiş mevcut gayrimenkullerin ve müstakil taşınmazların çatılarına kendi elektrik ihtiyaçları için güneş enerjisi sistemleri kurulması da yasal sayılır. Yapı kayıt belgesine sahip bir binanız varsa, ruhsatsız kurulum kolaylığından yararlanabilir ve başvurunuzun ilgili fıkranın tanıdığı yasal usullere göre belediyelerce değerlendirilmesini sağlayabilirsiniz.
Elektrik piyasasında lisanssız ve şirket kurmadan üretim kapsamı
Gerçek veya tüzel kişiler, şebeke mevzuatında yazılı koşulları tamamlayarak ticari şirket kurma ve lisans alma yükümlülüğü olmaksızın kendi konut ve çatı tesislerinde elektrik enerjisi üretebilir. Kendi konutunuzda lisans alma külfetine girmeden elektrik üretmenize imkan sağlayan bu usul ve esaslar piyasa mevzuatında açıkça belirlenmiştir.
Enerji mevzuatında belirlenen sınırlara ve yönetmelik maddesinde sayılan teknik kriterlere uyan, elektrik şebekesine entegre çalışan konut tipi mikro çatı üretim tesisleri önlisans ve lisans alma zorunluluğundan muaftır. Ürettiği temiz elektrik enerjisinin tamamını dağıtım şebekesine vermeksizin ve elektrik basmadan kendi iç tüketiminde mahallen tüketen, üretim ile tüketim aşamaları tek sayaçta yani aynı ölçüm noktasında birleşen yenilenebilir tesisler, şebekeye fazladan yük getirmeden yerinde çalışır ve piyasada özel hak ile muafiyetlere sahiptir.
Çatılarda güneş enerjisi ges kurulumu için imar, şebeke ve kat mülkiyeti şartları nelerdir
Çatılarda güneş enerjisi ges kurulumu yapabilmek için çatı eğimi ve silüet sınırlarına uyulması, taşıyıcı konstrüksiyon izdüşümünün inşaat alanına dahil edilmesi, sözleşme gücü ile dağıtım bölgesi kurallarının sağlanması ve ortak çatılarda kat malikleri karar nisaplarının tamamlanması şarttır. Kurulum öncesinde hem binanın fiziksel yapısını hem de elektrik aboneliğinizin teknik sınırlarını bu kurallara göre kontrol etmeniz gerekir.
Çatı eğimi, silüet, taşıyıcı konstrüksiyon izdüşümü ve çatı örtüsünü aşma şartları
Müstakil yapıların çatı kaplamasında kullanılan fotovoltaik paneller; ana çatı eğimi sınırları içinde kalmak, bina cephesinden bakıldığında sokak ve kentsel silüeti bozmamak, yapının estetik dengesini ve mimari silüetini korumak şartıyla onaylı mimari projelerde üst koruyucu örtü malzemesi ve katmanı olarak kullanılabilir. İzin ve montaj sürecinde binanın özgün dış mimari görünüşlerine bağlı ve sadık kalınması zorunludur.
Güneş enerjisi donanımlarını taşımak ve fotovoltaik panelleri sabitlemek amacıyla çatıya monte edilen metal veya çelik çerçeve ile taşıyıcı konstrüksiyon elemanlarının dış sınırları arasında kalan toplam alanın yatay izdüşümü, binanın resmi yapı inşaat alanı hesaplamalarına teknik bir parametre ve ölçü olarak doğrudan dahil edilir.
Teknik zorunluluklar ve gereklilikler sebebiyle fotovoltaik panellerin ve ünitelerin mevcut çatı örtüsü sınırlarını aşması gereken durumlarda, yetkili yerel idare teknik gereklere bakarak kendi belirleyeceği uygun ölçü ve montaj biçimine göre resmi izin verebilir ve süreci kontrol altında tutar. Güneş su ısıtıcılarının çatı örtüsünü belirli ölçülerde aşmasına teknik lüzum hasıl olması durumunda da idarece yapılan incelemeyle uygun biçimde izin verilebilir.
Çatı ve cephe uygulaması zorunluluğu ile sözleşme gücü ve dağıtım bölgesi sınırları
Mesken alanlarında güneş enerjisine dayalı küçük ölçekli elektrik üretimi gerçekleştirecek olan malikler, taşınmaz parselinde bahçe zeminini işgal etmeksizin tesislerini münhasıran bina çatı ve cephe yüzeylerinde tatbik etmekle mükelleftir. Çatılarda güneş enerjisi ges kurulumu planladığınızda, panelleri bahçeye değil yalnızca yapının çatı veya cephe kısımlarına yerleştirebilirsiniz.
Tüketim tesisi ile aynı noktada kurulacak mesken tipi güneş tesislerinde azami kurulu üretim kapasitesi, trafo güvenliğini garanti altına almak amacıyla dağıtım şirketine verilen elektrik bağlantı anlaşmasındaki onaylı sözleşme gücü miktarı ile dağıtım işletmecisince sınırlandırılır ve bu gücü hiçbir koşulda aşamaz. Bağımsız bölümünüzün bağlantı anlaşmasındaki bu sözleşme gücü, yani çatıda tesis edilecek üretim gücünün yasal tavan sınırı, onaylı elektrik mühendisliği ve tesisat projesinde yazılı toplam kurulu güç değerinin resmi teknik kullanım faktörü katsayısıyla çarpılması suretiyle hesaplanarak netleşir.
Bölgedeki yerel elektrik dağıtım şebekesinde, yani transformatör ile dağıtım ve iletim hatlarında yeterli boş teknik kapasite bulunması şartı karşılanmadan hiçbir güneş üretim tesisine olumlu çağrı mektubu verilemez; yerel altyapıda yeterli kapasite mevcutsa tüketim tesisi veya birden fazla üretim birimi için dağıtım şirketince ve idarece sistem bağlantı izni onaylanabilir. Ayrıca elektrik üretimi gerçekleştirecek çatı ünitesi ile aboneye ait faturanın tanzim edildiği tüketim sayacının, yani tüketim noktasının aynı dağıtım bölgesi hudutları dahilinde faaliyet göstermesi mecburidir; farklı şehirlerde veya ayrı elektrik dağıtım bölgelerinde bulunan tesisler arasında mahsuplaşma yapılamaz (Lisanssız Elektrik Üretimi Yönetmeliği).
Apartman ve sitelerde karar nisapları ve anayapıya zarar verme yasağı
Müşterek ve ortak çatı alanında münferit bir teknik tesis, inşaat, tadilat yaptırmak veya apartman çatısına ferdi güneş paneli koymak isteyen kat malikinin yani daire sakininin, kat malikleri kurulunda bütün kat malikleri ve arsa payı toplamının beşte dördünün yazılı rızasını ve onayını alarak belgelemesi kanunen zorunludur. Buna karşılık bütün binanın enerji ihtiyacını karşılayacak ortak güneş enerjisi tesisi gibi müşterek yerlerin kullanımını rahat hale koymaya veya elde edilecek faydayı çoğaltmaya yarayacak faydalı yenilik ve ilaveler, kat malikleri kurulunun sayı ve arsa payı çoğunluğu kararı ile kurulabilir.
Montaj aşamasında hiçbir kat maliki gerek kendi bağımsız bölümünde gerek ortak çatı alanında anayapının taşıyıcı sistemine ve statik dengesine zarar verecek, tahribat yaratacak nitelikte onarım, tesis ve montaj tadilatı yapamaz. Gayrimenkulün ortak çatısına konulacak güneş ünitelerinde sızdırmazlığı korumak yasal bir mükellefiyettir.
Belediyeye müracaat, projelendirme ve şebekeye bağlantı süreci nasıl işler
Belediyeye müracaat, projelendirme ve şebekeye bağlantı süreci; teknik projelerin ve fenni mesuliyet taahhütnamesinin ilgili idareye sunulması, uzman mühendislerin saha denetimi, çağrı mektubu alınması, TEDAŞ kabulü ve sistem kullanım anlaşmasının imzalanması adımlarıyla işler. Çatılarda güneş enerjisi ges kurulumu yaparken hem belediye hem de elektrik dağıtım şirketi nezdindeki bu işlemleri sırasıyla tamamlamanız gerekir.
Ruhsat muafiyeti, yeniden ruhsat kuralı ve belediyeye sunulacak belgeler
Yönetmelik kurallarına göre kendi elektrik ihtiyacını temin etmek üzere çatısına fotovoltaik panel yerleştiren mülk sahipleri için, binanın kendi ihtiyacı için yapılacak ve mimari projeye uygun kalan güneş kaynaklı yenilenebilir enerji sistemleri elektrik tesisatı ayrı bir yapı ruhsatına tabi bir yapılaşma faaliyeti değildir. Ancak kanun kapsamına giren gayrimenkullerde inşaat faaliyetine başlanabilmesi için, kamu yapılarına özgü 26 ncı madde ve kanunda yazılı diğer istisnalar haricindeki tüm sivil inşaat işlemlerinde belediye veya valilik makamlarından resmi yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir; önceden ruhsat alınmış mevcut bir taşınmazın taşıyıcı kısımlarında, statik dengesinde veya dış mimarisinde projenin kapsamını aşan herhangi bir esaslı değişiklik ve tadilat planlandığında da belediyeden yeniden ruhsat alınması zorunludur (3194 sayılı İmar Kanunu).
Güneş üniteleri kurulmadan evvel fenni mesuliyet üstlenildiğine dair taahhütname ekinde hazırlanan teknik statik ve elektrik uygulama projelerinin belediye bürolarına, yani ilgili idareye teslim edilmesi ve binanın dış mimari görünüşüne sadık kalınarak yazılı montaj izni alınması yasal bir zorunluluktur. Resmi yapı ruhsatiyesi ve imar izinlerini çıkartmak amacıyla taşınmaz maliki veya yetkilendirilmiş kanuni vekilleri tarafından imzalanan yazılı müracaat dilekçesi, yetkili belediye veya valiliklerin ilgili imar ve ruhsat bürolarına doğrudan evrak kaydıyla teslim edilerek görevli memurlarca resmi inceleme süreci başlatılır.
Belediyeye teslim edeceğiniz müracaat dosyasında ve dilekçe ekinde kanunen şu belgelerin eksiksiz yer alması gerekir:
- Tapu (tapu kaydı veya tapu belgesi)
- Mimari proje ve mimari hesaplar
- Yetkili mühendislerce çizilmiş statik proje
- Elektrik ve tesisat uygulama projeleri
- Resim ve hesaplar ile ebatlı kroki
Fenni mesuliyet denetimi ve idarenin inceleme kıstasları
İnşaat sahasında fenni mesuliyet görevini ifa eden uzman mimar ve mühendisler; uzmanlık alanlarına göre yapının, taşıyıcı çatı konstrüksiyonu sağlamlığının ve elektrik bağlantılarının yürürlükteki kanuna, statik projelere, teknik standartlara ve şartnamelere uygun imal edilip tamamlanmasını sahada denetlemekle görevlidir ve idareye karşı doğrudan sorumludur.
Başvurunuzu alan imar idareleri ve belediyeler; projenin tatbik edileceği taşınmazın yerleşme merkezindeki konumuna, yerleşim merkezinin mimari karakterine, bölgesel özelliğine, alanın ve binanın sınıfına ve yapının büyüklük derecesine bakarak teknik inceleme kıstaslarını, yerel gereklilikleri ve güvenlik kurallarını tayin eder.
Çağrı mektubu, sistem kullanım anlaşması, şebekeye enerji verme ve mahsuplaşma
Dağıtım firmasınca resmi bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu düzenlenen, tebliğ edilen ve kabul işlemleri tamamlanan çatı güneş santrallerinde aylık elektrik mahsuplaşma işlemleri, sayaç kayıtları doğrultusunda yönetmeliğin 26 ncı maddesi usullerine göre yürütülür ve üreticiler mahsuplaşma haklarını dağıtım şirketine karşı bu esaslar üzerinden kullanır.
Önlisans ve lisans alma mecburiyetinden muaf tutulan üreticilerin konutta tüketmeyip şebekeye verdiği ve enjekte ettiği ihtiyaç fazlası bakiye elektrik enerjisi, yetkili görevli elektrik tedarik şirketi tarafından YEKDEM fiyat mekanizması kapsamında satın alınarak mali bir değere dönüştürülür ve mahsuplaşma tablosu üzerinden malike düzenli olarak ödenir. Dağıtım şebekesine paralel çalışacak ve sisteme dahil olacak güneş enerjisi üreticileri ile elektrik şebeke işletmecisi arasında imzalanacak genel bağlantı sözleşmesi ve sistem kullanım anlaşması hükümleri, ilgili şebeke işletmecisinin teknik görüşü doğrultusunda mevzuatın emredici hükümlerine göre Kurul kararları ve onayı çerçevesinde bağlayıcı biçimde tanzim edilir.
Kurulumu tamamlanan çatı güneş enerji santrali, TEDAŞ kabulü neticesinde kabul tutanağı onaylanıp imzalanan resmi sistem kullanım anlaşmasında belirtilen yürürlük tarihinden itibaren şebekeye fiilen ve güvenli biçimde elektrik enerjisi basma hakkına hukuken kavuşur. Sistem kullanım anlaşmasında kararlaştırılan bu tarihten evvel şebekeye kontrolsüz biçimde elektrik enerjisi verilmesi kesinlikle yasaktır.
Ferdi çatı kurulumu ile ortak güneş enerjisi tesisi arasındaki farklar nelerdir
Ferdi çatı kurulumu ile ortak güneş enerjisi tesisi arasındaki temel fark, apartman ve sitelerdeki kat malikleri kurulunda alınması gereken karar nisabı ve üretilen enerjinin kullanım kapsamıdır. Çatılarda güneş enerjisi ges kurulumu planlayan bir apartman sakiniyseniz, sistemi yalnızca kendi daireniz için mi yoksa tüm bina için mi kuracağınıza göre farklı onay oranlarına tabi olursunuz.
Ferdi kurulumda beşte dört yazılı rıza ile ortak tesiste sayı ve arsa payı çoğunluğu farkı
Ortak çatı üzerinde yalnızca kendi bağımsız bölümünüz için ferdi güneş paneli ve münferit bir teknik tesis kurmak istediğinizde, kat malikleri kurulunda bütün kat malikleri ve arsa payı toplamının beşte dördünün yazılı rızasını ve onayını belgelemeniz şarttır. Buna karşılık bütün binanın enerji ihtiyacını karşılayacak ortak güneş enerjisi tesisi, müşterek yerlerin kullanımını rahat hale koymaya ve elde edilecek faydayı çoğaltmaya yarayan faydalı bir yenilik ve ilave sayıldığından kat malikleri kurulunun sayı ve arsa payı çoğunluğu kararı ile kurulabilir.
Çatı güneş enerjisi kurulumunun avantajları ve yasal riskleri nelerdir
Çatı güneş enerjisi kurulumunun başlıca avantajları yapı ruhsatı, şirket kurma ve lisans alma muafiyetleri ile ihtiyaç fazlası elektriğin satışı iken; yasal riskleri anlaşma tarihinden önce şebekeye enerji verilmesi, esaslı tadilatlarda yeniden ruhsat alınmaması ve anayapıya zarar verilmesidir. Çatılarda güneş enerjisi ges kurulumu sürecinde bu hakları ve yasakları bilerek hareket etmeniz mülkünüzün hukuki güvenliğini korur.
Ruhsat ve lisans muafiyeti ile ihtiyaç fazlası elektriğin satışı avantajları
Binanın kendi ihtiyacını aşmayan kapasitelerde ve mimari projeye uygun olarak öz tüketim için kurulan güneş tesisleri, ayrı bir yapı ruhsatına tabi tutulmadan imar mevzuatındaki özel yasal kolaylıklarla tescil edilir. Gerçek veya tüzel kişiler ticari şirket kurma ve lisans ya da önlisans alma yükümlülüğü altına girmeden kendi çatı tesislerinde elektrik üretebilir; üstelik konutta tüketilmeyip şebekeye verilen ihtiyaç fazlası bakiye elektrik enerjisini görevli tedarik şirketi üzerinden YEKDEM kapsamında satarak mahsuplaşma tablosu üzerinden düzenli gelir elde edebilir.
Anlaşma tarihinden önce enerji verme yasağı, esaslı tadilat ve anayapıya zarar verme riskleri
TEDAŞ kabulü sonrasında imzalanan sistem kullanım anlaşmasında belirtilen resmi yürürlük tarihinden evvel şebekeye kontrolsüz elektrik enerjisi verilmesi kesinlikle yasaklanmıştır. Ayrıca kurulum sırasında mevcut yapının taşıyıcı kısımlarında, statik dengesinde veya dış mimarisinde projenin kapsamını aşan esaslı bir değişiklik yapılırsa belediyeden yeniden ruhsat alınması zorunludur; çatı konstrüksiyonu montajında anayapının taşıyıcı sistemine ve statik dengesine zarar verecek, tahribat yaratacak tadilatlar yapılması kanunen yasaktır ve sızdırmazlığın korunması yasal bir yükümlülüktür.
Sık sorulan sorular
Müstakil ev veya apartman çatılarında güneş enerjisi kurulumu yapmayı düşünen mülk sahiplerinin mevzuat sınırları hakkında merak ettiği temel sorular şunlardır:
Bahçe zeminine konut tipi güneş paneli kurulabilir mi
Hayır, yürürlükteki yönetmelik hükümleri uyarınca mesken alanlarında güneş enerjisine dayalı küçük ölçekli elektrik üretim tesislerinin taşınmaz parselinde bahçe zeminini işgal etmeksizin münhasıran bina çatı ve cephe uygulaması şeklinde hayata geçirilmesi zorunludur.
Yapı kayıt belgeli binalarda ruhsatsız güneş paneli kurulumu yapılabilir mi
Evet, imar barışı kapsamında yapı kayıt belgesi temin edilmiş mevcut gayrimenkullerin çatılarına kendi elektrik ihtiyaçları için mimari projeye uygun güneş sistemleri kurulması yasal sayılır ve bu binalar da ayrı bir yapı ruhsatına tabi olmadan kurulum kolaylığından yararlanır. Güneş su ısıtıcıları ve panellerin teknik lüzum üzerine çatı örtüsünü aşması gerekirse idarenin incelemesiyle uygun biçimde izin verilebilir.
Farklı dağıtım bölgelerindeki tesisler arasında elektrik mahsuplaşması yapılır mı
Hayır, farklı şehirlerde veya ayrı elektrik dağıtım bölgelerinde bulunan tesisler arasında mevzuat kuralları gereği mahsuplaşma yapılamaz; ihtiyaç fazlası elektriğin YEKDEM kapsamında değerlendirilebilmesi için üretim ünitesi ile tüketim sayacının aynı dağıtım bölgesi sınırları içinde yer alması şarttır.
Apartman çatısına bireysel güneş paneli kurmak için kaç kişinin onayı gerekir
Ortak çatı alanına ferdi güneş paneli kurmak isteyen bir daire sakininin, kat malikleri kurulunda bütün kat malikleri ve arsa payı toplamının beşte dördünün yazılı rızasını alması ve bunu belgelemesi kanunen zorunludur.
Müstakil evinizde veya apartmanınızda çatılarda güneş enerjisi ges kurulumu gerçekleştirirken imar projelendirme kurallarına, sözleşme gücü sınırlarına, fenni mesuliyet süreçlerine ve kat mülkiyeti karar nisaplarına uyarak hem kendi elektriğinizi üretebilir hem de ihtiyaç fazlası enerjiyi şebekeye satabilirsiniz.
