Emlakçı Komisyonu Ne Kadar? Yasal Oran ve Kim Öder

Gayrimenkul alım satım ve kiralama süreçlerinde yasal tavanı gösteren emlakçı komisyonu hesaplama tablosu.

Gayrimenkul alım satım ve kiralama işlemlerinde emlakçı komisyonu, yazılı simsarlık ve yetkilendirme sözleşmelerine dayanan yasal bir hizmet bedelidir. Alım satımda satış bedelinin KDV hariç en fazla yüzde dördü, kiralamada ise en fazla bir aylık kira bedeli olarak uygulanır ve aksi kararlaştırılmadıkça taraflar arasında eşit paylaştırılır.

Yasal Dayanak ve Geçerlilik Şartı: Taşınmaz simsarlık sözleşmesi Türk Borçlar Kanunu uyarınca yazılı yapılmadıkça geçerli sayılmaz ve aracılık faaliyeti yalnızca Ticaret Bakanlığı yetki belgesine sahip işletmelerce yürütülebilir.

Azami Komisyon Oranları ve Masraf Paylaşımı: Hizmet bedeli alım satımda satış bedelinin KDV hariç azami yüzde dördü, kiralamada ise bir aylık kira tutarı kadardır; sözleşmede aksi belirtilmedikçe alıcı-satıcı veya kiracı-kiraya veren arasında eşit bölünür ve KDV ayrıca eklenir.

Ücrete Hak Kazanma ve Yasaklar: Taşınmaz gösterme hizmeti için herhangi bir bedel talep edilemez; işletme ancak sözleşmenin kurulmasıyla ücrete hak kazanır ve mevzuatta belirlenen yasal tavan oranların üzerinde ücret istenemez.

Resmî Gazete, mevzuat.gov.tr ve TÜİK bültenleriyle doğrulanmış makale kaynaklarından derlenmiştir.

Bir konut ya da iş yeri satın alırken, mülkünüzü satarken veya kiralama sürecine girerken gayrimenkul işletmelerinden aracılık desteği alabilirsiniz. Bu süreçte karşılaşacağınız emlakçı komisyonu, ev satmak için kontrol listesi adımlarında da yer aldığı üzere taşınmaz alım satımında veya kiralanmasında aracılık hizmeti veren işletmelere ödenen yasal hizmet bedelidir.

Sözleşme imzalamadan ve mülk gezilerine başlamadan önce yasal oranları, ödeme paylaşımını ve belge düzenini bilmeniz, alım satım ya da kiralama işlemlerinizi mevzuata uygun şekilde yürütmenizi sağlar.

Emlakçı komisyonu nedir ve yasal dayanağı nedir?

Gayrimenkul işlemlerinde ödenen bu bedelin yasal dayanağını, simsarın taraflar arasında bir sözleşme kurulması imkânının hazırlanmasını veya kurulmasına aracılık etmeyi üstlendiği ve bu sözleşmenin kurulması hâlinde ücrete hak kazandığı simsarlık sözleşmesi oluşturur (Türk Borçlar Kanunu). Bir danışmanla çalıştığınızda işletme, alıcı ile satıcıyı veya kiracı ile kiraya vereni ortak zeminde buluşturarak sözleşmenin kurulmasına aracılık eder.

Taraflar arasındaki hukuki ilişki değerlendirilirken simsarlık sözleşmesine kural olarak vekâlete ilişkin hükümler uygulanır. Evinizi satmak, kiraya vermek veya yeni bir taşınmaz tutmak için bir ofisle anlaştığınızda, taşınmazlar konusundaki simsarlık sözleşmesi yazılı şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz (Türk Borçlar Kanunu). Bu nedenle işlemlerinize başlamadan önce şartları yazılı metne bağlamanız gerekir.

Hizmet bedeli neyin karşılığıdır ve hangi durumlarda doğar?

Yetkili bir emlak danışmanının aldığı hizmet bedeli, yalnızca gayrimenkulün yerinde gösterilmesinin değil, sürecin bütününe yayılan operasyonel ve hukuki çalışmaların karşılığıdır. Danışmanlık hizmeti aldığınızda yürütülen bu çalışmalar aracılık hizmetinin parçası olup sizden ek bir ücret talep edilemez (Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik). İşletme, ancak yetkilendirme sözleşmesinde kararlaştırılan aracılık hizmetinin tamamlanmasıyla hizmet bedeline hak kazanır.

Yasal düzenleme kapsamında simsar, ancak yaptığı faaliyet sonucunda taraflar arasında sözleşme kurulursa ücrete hak kazanır. Eğer simsarın faaliyeti sonucunda kurulan sözleşme geciktirici koşula bağlanmışsa, emlakçı komisyonu niteliğindeki bu ücret koşulun gerçekleşmesi hâlinde ödenir. Buna karşılık simsarlık sözleşmesinde simsarın yapacağı giderlerin kendisine ödeneceği açıkça kararlaştırılmışsa, yürütülen faaliyet sözleşmenin kurulmasıyla sonuçlanmamış olsa bile kararlaştırılan giderleri ödenir (Türk Borçlar Kanunu).

Aracılık hizmeti kapsamındaki çalışmalar nelerdir?

Aracılık hizmeti kapsamındaki çalışmalar; mülkün değerlemesinden ilan yönetimine, alıcı görüşmelerinden tapu devrine kadar uzanan beş aşamayı kapsar:

  • Pazarlama ve tanıtım çalışmaları kapsamında mülk fotoğraflanır, ilan portallarında yayımlanır ve alıcı kitlesine ulaştırılır.
  • Pazar analizi ve fiyatlandırma aşamasında bölgedeki emsal satışlar incelenerek taşınmaz için doğru değer aralığı belirlenir.
  • Alıcı filtreleme aşamasında görüşme trafiği yönetilerek gerçek alıcı adaylarıyla mülk sahibi buluşturulur.
  • Müzakere yönetimi kapsamında tarafların teklif ve beklentilerini objektif zeminde değerlendiren pazarlık süreci yürütülür.
  • Süreç takibi kapsamında kapora protokolü oluşturulur, tapu başvurusu yapılır ve devir aşamasında taraflara refakat edilir.

Gayrimenkulünüzün satışı veya kiralanması sırasında aracılık işlemiyle birlikte piyasa araştırması, tapu takibi ve rayiç incelemesi gibi ek hizmetler verilse dahi emlakçı komisyonu kapsamında tek bir hizmet bedeli tahsil edilir ve yasal tavan aşılamaz (Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik).

Startkey Zirve Emlakçı Komisyonu Ne Kadar? Yasal Oran ve Kim Öder analizi ve tapu sözleşme süreci
Startkey Zirve Emlakçı Komisyonu Ne Kadar? Yasal Oran ve Kim Öder analizi ve tapu sözleşme süreci

Taşınmaz ticareti ve aracılık sözleşmelerinin şartları nelerdir?

Taşınmaz ticareti yalnızca Ticaret Bakanlığı tarafından yetki belgesi verilmiş işletmeler ile sözleşmeli işletmelerce yürütülebilir; bu nedenle emlak danışmanı seçimi yapılırken işletmenin yetki belgesi kontrol edilmelidir. Yetki belgesi bulunmayan kişi veya ofislerle işlem yapmaktan kaçınarak süreci kayıt altında tutabilirsiniz.

Gayrimenkul süreçlerinde taşınmaz ticaretine ilişkin tüm hizmetler, emlak sözleşmesi türleri çerçevesinde iş sahibi ile işletme veya sözleşmeli işletme arasında mevzuat gereklerine göre yazılı şekilde yapılan ve birer nüshası taraflarda kalacak şekilde en az iki nüsha düzenlenen yetkilendirme sözleşmesine dayanılarak verilir (Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik). Taraflar arasında imzalanan simsarlık sözleşmesinde emlakçı komisyonu veya ücret belirlenmemişse, bu tutar tarifeye, tarife yoksa teamüle göre ödenir (Türk Borçlar Kanunu).

Aracılık sözleşmeleri kaç nüsha düzenlenir?

Alım satıma ve kiralamaya aracılık sözleşmeleri, işlem tarafı olan kişilere ve aracı işletmeye birer örnek teslim edilmek üzere en az üç nüsha düzenlenir. Satış sürecinde mutabakata vardığınızda, alım satıma aracılık hizmeti sonucunda alıcı ve satıcı ile işletme veya sözleşmeli işletme arasında birer nüshası taraflarda kalacak şekilde en az üç nüsha alım satıma aracılık sözleşmesi imzalanır. Kiralama işlemlerinde ise kiralamaya aracılık hizmeti sonucunda kiracı ve kiralayan ile işletme veya sözleşmeli işletme arasında birer nüshası taraflarda kalacak şekilde en az üç nüsha kiralamaya aracılık sözleşmesi düzenlenir (Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik).

İşletmeler arasında ortak çalışma ve komisyon paylaşımı nasıl yapılır?

İşletme veya sözleşmeli işletme, iş sahibiyle imzaladığı yetkilendirme sözleşmesinde yer alması koşuluyla hizmetin ortak verilmesi hususunda başka bir veya birden fazla işletme veya sözleşmeli işletme ile ortak çalışma yürütebilir. Böyle bir durumda mülk sahibini temsil eden ofis ile alıcı veya kiracı adayını getiren ofis süreci yazılı yetki dahilinde birlikte tamamlar.

Ortak çalışma sonucunda hak kazanılan emlakçı komisyonu ve hizmet bedeli, alım satıma veya kiralamaya aracılık sözleşmelerinde belirlenen işletme veya sözleşmeli işletmeye ödenir. Tahsil edilen bu bedel, işletmeler arasındaki hizmet ortaklığı sözleşmesinde belirtilen usulde paylaşılır; bu sözleşmede paylaşım hususunda hüküm bulunmaması hâlinde bedel taraflar arasında eşit olarak paylaşılır (Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik).

Taşınmaz gösterme, belge saklama ve ilan kaldırma süreci nasıl işler?

Taşınmaz gösterme, belge saklama ve ilan kaldırma süreci; yazılı gösterme belgesi düzenlenmesi, işlem dosyalarının en az beş yıl saklanması ve işlem sona erdiğinde ilanların üç gün içinde yayından kaldırılması adımlarıyla işler. Alım satımına veya kiralanmasına aracılık edilen taşınmazın alıcı veya kiracıya fiziksel olarak veya elektronik ortamda gösterilmesi hizmeti, üzerinde hizmet bedeli oranı veya tutarının açıkça belirtildiği ve birer nüshası taraflarda kalacak şekilde en az iki nüsha düzenlenen taşınmaz gösterme belgesi tanzim edilerek verilir. Taşınmaz gösterme belgesi her bir alıcı veya kiracı için ayrı ayrı düzenlenir; belgenin birden fazla taşınmaz için düzenlenmesi durumunda alıcı veya kiracının imzası her bir taşınmaz için ayrı ayrı alınır.

Aracılık hizmeti veren işletme, her bir yetkilendirme sözleşmesi için fiziksel olarak veya elektronik ortamda dosya oluşturur ve düzenlenen sözleşme ile emlakçı komisyonu belgeleri dahil diğer belgeleri dosyasında en az beş yıl süreyle saklar. Taşınmazın satılması, kiralanması, satış veya kiralamadan vazgeçilmesi yahut yetkilendirme sözleşmesinin feshedilmesi veya süresinin sona ermesi durumunda işletme, bu durumun gerçekleştiği tarihi izleyen üç gün içinde ilan faaliyetine son verir (Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik).

Emlakçı komisyonu ne kadar ve kim öder?

Alım satıma aracılık hizmet bedeli, aracılık sözleşmesinde yer alan satış bedelinin KDV hariç en fazla yüzde dördü kadardır; kiralamaya aracılık hizmet bedeli ise kira sözleşmesinde belirlenen kira bedelinin KDV hariç bir aylık tutarını aşamaz (Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik 20. maddesi). Sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça bu bedeli satışta alıcı ve satıcı, kiralamada kiracı ve kiraya veren eşit öder. İşlem türüne göre azami komisyon sınırları yönetmelik hükümlerine göre hesaplanır (Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik md. 20).

TABLO

Emlakçı komisyonu ne kadar ve kim öder?

İşlem Türü ve Bedel Tavan Hizmet Bedeli (KDV Hariç) Eşit Paylaşımda Taraf Başına (KDV Hariç)
2.000.000 TL Satış 80.000 TL 40.000 TL
4.000.000 TL Satış 160.000 TL 80.000 TL
6.000.000 TL Satış 240.000 TL 120.000 TL
10.000.000 TL Satış 400.000 TL 200.000 TL
25.000 TL Kiralama 25.000 TL 12.500 TL
Kaynak: Startkey Zirve derlemesiStartkey Zirve Gayrimenkul

Alım satım veya kiralama bütçenizi yaparken, hesaplanan komisyon tutarlarına KDV ayrıca eklenir.

Startkey Zirve Gayrimenkul İzmir ofisinde Emlakçı Komisyonu Ne Kadar? Yasal Oran ve Kim Öder danışmanlık toplantısı
Startkey Zirve Gayrimenkul İzmir ofisinde Emlakçı Komisyonu Ne Kadar? Yasal Oran ve Kim Öder danışmanlık toplantısı

Masraf paylaşımında hizmet bedeli, aracılık sözleşmesinde aksi yazılı olarak kararlaştırılmadıkça taraflar arasında eşit olarak paylaştırılır; satış işlemlerinde alıcı ve satıcı, kiralama işlemlerinde ise kiracı ve kiraya veren bedeli eşit karşılar (Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik md. 20/5). Alıcı ve satıcıyla ayrı ayrı yetkilendirme sözleşmesi yapılmış olsa dahi işletme tarafından tek bir hizmet bedeli alınır. Ayrıca aracılık sözleşmesinde tapu harcı ve döner sermaye gibi yasal işlem masraflarının alıcı ile satıcı arasında nasıl paylaşılacağı açıkça belirtilir.

Modern konut ve gayrimenkul yatırımında Emlakçı Komisyonu Ne Kadar? Yasal Oran ve Kim Öder standartları
Modern konut ve gayrimenkul yatırımında Emlakçı Komisyonu Ne Kadar? Yasal Oran ve Kim Öder standartları

Komisyonda pazarlık ve ücret indirimi nasıl yapılır?

Yönetmelikte belirlenen yüzde 4 ve bir aylık kira bedeli azami tavan oranlar olup ev alırken pazarlık sürecinde taraflar yazılı sözleşme akdetmek koşuluyla bu oranların altında bir bedel üzerinde serbestçe anlaşabilir (Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik). Danışmanınızla emlakçı komisyonu oranını görüşürken şu unsurları değerlendirebilirsiniz:

  • Mülk sahibinin tek yetki sözleşmesi ile tek bir gayrimenkul işletmesine satış yetkisi vermesi, pazarlama sürecinin odaklanmasını sağlar ve sözleşme koşullarında taraflara müzakere imkanı verebilir.
  • Portföyün niteliği ve satış hızı doğrultusunda piyasa rayicine uygun, merkezi konumdaki ve talep gören taşınmazlarda komisyon oranları karşılıklı mutabakatla esnetilebilir.
  • Mevcut gayrimenkulünü satıp aynı dönemde yeni bir mülk edinecek kişiler alım ve satım işlemlerini aynı işletmeyle planladığında hizmet şartları birlikte ele alınabilir.
  • Anlaşılan hizmet bedeline KDV’nin dahil olup olmadığı yetkilendirme sözleşmesinde açıkça yer almalıdır.

Taraflar arasında düzenlenen sözleşmede aşırı bir ücret kararlaştırılmışsa, borçlunun istemi üzerine bu ücret hâkim tarafından hakkaniyete uygun olarak indirilebilir (Türk Borçlar Kanunu).

Elden çıkarma giderleri ve harçlar değer artış kazancı hesabından indirilir mi?

Taşınmaz satışında yapılan ve satıcının uhdesinde kalan elden çıkarma giderleri ile ödenen vergi ve harçlar, vergiye tabi kazanç hesabından indirilir. Satış sonrasında doğabilecek değer artış kazancı olarak ifade edilen değer artışında safi kazanç; elden çıkarma karşılığında alınan para ve ayınlarla sağlanan ve para ile temsil edilebilen her türlü menfaatlerin tutarından, elden çıkarılan mal ve hakların maliyet bedelleri ile satışta elden çıkarma dolayısıyla yapılan ve satıcının uhdesinde kalan emlakçı komisyonu gibi giderlerin ve ödenen vergi ve harçların indirilmesi suretiyle bulunur (Gelir Vergisi Kanunu).

Aracılık sürecinde cayma bedeli, hak kaybı ve cezai riskler nelerdir?

Aracılık sürecinde sözleşmeden dönülmesi halinde toplam hizmet bedelini aşmayan cayma bedeli ve ceza koşulu devreye girerken, yükümlülüklerine aykırı davranan simsar ücret ve gider hakkını kaybeder. İş sahibi ile emlak işletmesi arasında kararlaştırılması hâlinde yetkilendirme sözleşmesinde, oran veya tutarı işletme veya sözleşmeli işletme için toplam hizmet bedelini aşmamak koşuluyla tarafların sözleşmeden cayması durumunda ödenecek cayma bedeline ve ceza koşuluna yer verilir (Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik).

Aracılık görevini yürüten simsar, üstlendiği borcuna aykırı davranarak diğer tarafın menfaatine hareket eder veya dürüstlük kurallarına aykırı olarak diğer taraftan ücret sözü alırsa emlakçı komisyonu niteliğindeki ücrete ve yaptığı giderlere ilişkin haklarını kaybeder (Türk Borçlar Kanunu). İşletmenin yetki durumu bakımından ise yetki belgesi iptal edilen işletme ve sözleşmeli işletmenin, iptal tarihi itibarıyla geçerli olan yetkilendirme sözleşmeleri feshedilmiş sayılır; sözleşmenin feshedilmiş sayılmasından önce verilmiş olan hizmetler için hizmet bedeline hak kazanılır (Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik).

Sık sorulan sorular

Gayrimenkul alım satım ve kiralama işlemlerinde tarafların sıkça karşılaştığı yasal durumlar aşağıda özetlenmiştir.

Evi gösterdiği için emlakçıya ücret ödenir mi?

Taşınmazın alıcı veya kiracı adayına gösterilmesi karşılığında herhangi bir bedel veya ücret talep edilemez (Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik md. 19/4). Bir konutu veya iş yerini gezdiğinizde ödeme yükümlülüğü altına girmezsiniz; işletme ancak yetkilendirme sözleşmesinde kararlaştırılan aracılık hizmetinin tamamlanmasıyla hizmet bedeline hak kazanır.

Yasal tavanın üstünde hizmet bedeli istenebilir mi?

Konut veya iş yeri satışında satış bedelinin KDV hariç yüzde dördünden, kiralamada ise bir aylık kira bedelinden fazla hizmet bedeli talep edilemez (Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik 20. maddesi). Sözleşme imzalarken yasal üst sınırı aşan emlakçı komisyonu taleplerini kabul etme zorunluluğunuz bulunmaz.

Emlakçıyı devre dışı bırakıp ev sahibiyle anlaşırsak ne olur?

Gösterme belgesi düzenlenmiş bir taşınmaz için yetkilendirme sözleşmesinin süresi içinde gösterme belgesini düzenleyen işletme devre dışı bırakılarak taşınmaz doğrudan mal sahibinden satın alınır ya da kiralanırsa, işletme hizmet bedeline hak kazanmış sayılır (Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik md. 20/8). Taşınmazı gösterme belgesiyle gördükten sonra sözleşme süresi içinde doğrudan mülk sahibiyle işlem yapmanız, işletmenin ücret hakkını ortadan kaldırmaz.

Satıştan vazgeçen taraf komisyon öder mi?

Alım satıma aracılık sözleşmesinde kararlaştırılması hâlinde, oran veya tutarı işletme veya sözleşmeli işletme için hizmet bedelini aşmamak koşuluyla alıcı veya satıcının sözleşmeden cayması ve satıştan vazgeçmesi durumunda karşı tarafa ve emlak işletmesine ödenecek cayma bedeli ile ceza koşulu belirtilir ve işlemden vazgeçen taraf bu bedeli öder (Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik).

Tapuda bedeli düşük göstermek komisyonu düşürür mü?

Tapu devrinde bedeli gerçek tutarın altında beyan etmek emlakçı komisyonu yükümlülüğünü azaltmadığı gibi vergi cezası doğurur; çünkü tapu harcı muafiyeti bulunmayan işlemlerde tapu harcı emlak vergisi değerinden az olmamak üzere beyan edilen gerçek devir bedeli üzerinden hesaplanır; beyanın gerçeği yansıtmadığı tespit edilirse fark harç tahsil edilir ve bir kat vergi ziyaı cezası kesilir (492 sayılı Harçlar Kanunu md. 63).

Yorum Yap