Resen Ne Demek? Tapuda Resen Yapılan İşlemler

• startkeyzirve
• 0Yorumlar
• 202Görüntülenme

Resen (re’sen), bir işlemin ilgilinin başvurusu beklenmeden yetkili makam tarafından kendiliğinden yapılmasıdır. Türk Dil Kurumu sözcüğü “kendi başına, kendiliğinden” ve “bağımsız olarak, kimseye bağlı olmaksızın” ifadeleriyle tanımlar. Günlük kullanımda ve kamu idaresinde sıkça rastlanan bu kavram, tapu müdürlüklerinin mevzuatın açık hükmü gereğince tarafların talebini aramaksızın doğrudan kayıt işlemi tesis ettiği halleri açıklar. Tapu kütüğündeki en belirgin uygulaması, taşınmaz satış vaadi şerhinin kanunda yazılı sürenin dolmasıyla birlikte idarece sicilden silinmesidir.

Resen Ne Demek? Hukuki Çerçeve

Hukuk düzeninde genel kural, hak sahiplerinin mülkiyet ve ayni hak taleplerini yetkili mercilere bizzat bildirmesidir. Ancak Türk hukuk sistemi, kamu düzenini gözetmek, tapu sicilinin güncelliğini korumak ve hukuki güvenliği sağlamak amacıyla idareye bazı durumlarda resen hareket etme yetkisi tanımıştır. Türk Dil Kurumu sözlüğünde terimin yazımı “resen” olarak yer almaktadır; sözlük dizininde kesme işaretli “re’sen” biçimi bulunmamakla birlikte tarihi metinlerde ve kanun yazımında Arapça kökeni nedeniyle bu biçim de görülür.

Tapuda Resen Yapılan İşlemler Nelerdir?

Tapu kütüğünde resen yapılan işlemler, kanunların tapu müdürlüklerine açık bir görev yüklediği sınırlı hallerde gerçekleşir. Bu işlemlerin başlıcaları şunlardır:

Tapu Kanunu’nun 26. maddesi gereğince noterde düzenlenen taşınmaz satış vaadi sözleşmeleri ile arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri, taraflardan birinin talebiyle tapu kütüğüne şerh edilebilir. Şerhten itibaren beş yıl içinde satış yapılmaz veya irtifak hakkı tesis edilip tescil edilmezse söz konusu şerh, tapu sicil müdürü ya da görevlilerince re’sen terkin edilir. Kanun koyucu ayrıca irtifak hakkı tesisi vaatlerinin de tapu siciline re’sen şerh verileceğini aynı maddede hükme bağlamıştır.

Tapuda kendiliğinden yürütülen bir diğer önemli süreç kat mülkiyetine tescildir. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü mevzuatına göre, kat irtifakı kurulmuş ve yapı kullanma izin belgesi alınmış yapılarda ortak maliklerden birinin başvurusu ya da izin belgesinin yetkili idarece doğrudan tapuya gönderilmesi üzerine kat mülkiyetine resen geçilir. Bu işlem sırasında ilgililerden zorunlu deprem sigortası poliçesi dahil başkaca bir belge aranmaz.

Hisse Hatalarının Resen Düzeltilmesi ve İtiraz Süresi

Tapu kütüğündeki kayıt hatalarının giderilmesinde idari denetim mekanizması işletilir. Tapu Kanunu Ek 3. maddesi (7181 sayılı Kanunla 2019’da eklenmiştir) uyarınca kadastro ya da tapu işlemlerinden doğan hisse hatasında tapu müdürlüğü ilgililere tebligat yapar ve beyanlar hanesine belirtme koyar. Tebliğden itibaren 30 gün içinde muvafakat verilirse kayıt düzeltilir. İlgililerce muvafakat verilmezse tapu müdürlüğü hatalı kaydı resen düzeltir ve ilgililere tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde asliye hukuk mahkemesinde dava açılabileceğini bildirir.

İdareden kaynaklanan kayıt hatalarının düzeltilmesi işlemlerinden harç ve döner sermaye ücreti alınmaz. Benzer biçimde nüfus müdürlüğünün resen yaptığı düzeltmeler neticesinde tapudaki kimlik bilgilerinin güncellenmesinden de döner sermaye bedeli tahsil edilmez. Hatalı kayıtların hukuki boyutuna dair adımları tapu hatası düzeltme sayfamızda inceleyebilirsiniz.

Kamulaştırma Sürecinde Resen Tescil

Kamu yatırımlarında taşınmaz edinimini düzenleyen Kamulaştırma Kanunu’nun 8. maddesinde idare adına resen tescil kuralı yer alır. Anlaşmayla satın alma usulünde kamulaştırma bedeli hazır edilip taşınmazın takyidattan arındırıldığını bildiren yazıyla birlikte taşınmaz, idare adına tapuya resen tescil edilir. Maliklere ödenecek satın alma bedeli ise bu tescil işleminden sonra hak sahiplerine ödenir.

Hukukumuzun genel ilkeleri çerçevesinde Türk Medeni Kanunu’nun 102. maddesinde belirtildiği üzere vakıf tescili işlemlerinde de mahkeme, mal ve hakların korunması amacıyla gerekli önlemleri re’sen almakla yükümlüdür.

Sık Karıştırılan Terimler: Re’sen Terkin ve Talep Üzerine Terkin

Tapu sicilindeki kısıtlamaların kaldırılmasında re’sen terkin ile talep üzerine terkin uygulamaları birbirinden farklıdır. Talep üzerine terkin işleminde hak sahibi veya lehine şerh konulan kişi tapu müdürlüğüne başvurur, gerekli belgeleri ve harçları ibraz eder. Re’sen terkin ise kanunda açıkça öngörülen beş yıllık sürenin dolması gibi objektif şartların gerçekleşmesiyle idare tarafından doğrudan icra edilir.

Gayrimenkul kayıtlarında yer alan tapu şerhi kişisel hakları üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilir kılarken, beyanlar taşınmazın hukuki ve fiili niteliklerini belgeler. Her iki kayıt türünde de idarenin resen yetkisi yalnızca kanunda açıkça tarif edilmiş hallerle sınırlıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Re’sen mi resen mi yazılır?
Türk Dil Kurumu güncel sözlüğünde kelime “resen” olarak yer alır. Sözlükte kesme işaretli kullanım bulunmamaktadır; ancak mevzuat metinlerinde kökene dayalı olarak re’sen biçimi de kullanılmaktadır.

Satış vaadi şerhi ne zaman kendiliğinden silinir?
Tapu Kanunu’nun 26. maddesine göre tapu kütüğüne işlenen satış vaadi şerhi, şerh tarihinden itibaren beş yıl içinde satış yapılmazsa tapu müdürlüğünce kendiliğinden silinir.

Tapu müdürlüğü hisse hatasını kendiliğinden düzeltebilir mi?
Tapu Kanunu Ek 3. maddesi gereğince ilgililere yapılan tebligattan itibaren 30 gün içinde muvafakat verilmezse tapu idaresi hisse hatasını resen düzeltir ve 60 gün içinde dava açılabileceğini bildirir.

Kat irtifakından kat mülkiyetine kendiliğinden geçilir mi?
Yapı kullanma izin belgesi düzenlenen yapılarda ortak maliklerden birinin başvurusu ya da ilgili idarenin belgeyi tapuya iletmesiyle tapu müdürlüğü kat mülkiyetine resen tescil yapar.

Alım satım sürecinde aklınıza takılan bir konu olursa Startkey Zirve Gayrimenkul’e (0232) 202 22 35 numarasından ya da [email protected] adresinden ulaşabilirsiniz. Ofisimiz Balatçık Mah. 8914 Sk. No:68/B, Çiğli/İzmir adresinde.

Mevzuatta Resen Yapılan Tapu ve İdari İşlemler

Gayrimenkul mevzuatında taşınmaz mülkiyetinin kazanılması kural olarak tapu siciline usulünce yapılacak tescille resmiyet kazanır.

Miras, kesinleşmiş mahkeme ilamı, cebri icra satışı, işgal ve kamulaştırma halleri ile kanunda öngörülen istisnai durumlarda mülkiyet tescilden önce kazanılır. Bu özel yasal hallerde hak sahibi kütüğe tescil işlemi yapılmadan önce de mülkiyet hakkını kanunen elde etmiş sayılır. Ancak malikin taşınmaz üzerinde tasarruf işlemleri yapabilmesi mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmesine bağlıdır.

Bir ayni hakkı kanuni nedenlerle tescilden önce kazanan kimse resmi belgeleri tapu dairesine ibraz ederek tescili talep edebilir.

Tapu kütüğünde tescil işlemi prensip olarak tasarrufa konu olan taşınmaz malikinin yazılı beyanı üzerine resmiyet kazanır.

Kütükteki bir tescilin terkin edilmesi veya değiştirilmesi kaydın kendilerine hak sağladığı şahısların yazılı beyanıyla yürütülür. Sicilde değişiklik, hak sahibinin istemi ya da yetkili makam veya mahkeme kararıyla yapılır.

Sicildeki yanlışlığın düzeltilmesi eski tescilin terkini ve yerine yeni bir tescilin yapılması biçiminde cereyan edebilir.

Tapu sicili herkese açıktır ve ilgisini inanılır kılan herkes tapu kütüğündeki ilgili sayfanın ve belgelerin tapu memuru önünde kendisine gösterilmesini isteyebilir.

Tapu kütüğündeki tescile iyiniyetle dayanarak mülkiyet veya bir başka ayni hak kazanan üçüncü kişilerin bu kazanımı kanunen korunur. İyiniyetli iktisap kanunun koruması altındadır.

Bir ayni hak sicile yolsuz olarak tescil edilmiş ise bunu bilen veya bilmesi gereken üçüncü kişiler bu tescile dayanamaz. Hukuka aykırı tescili bilerek mülk edinenlerin iyiniyet iddiası yasal mercilerce dinlenmez.

Kadastro davalarında hakim duruşma gününü taraflara Tebligat Kanunu hükümlerine göre resen tebliğ eder. Yargılama sürecinde resen ne demek sorusu mahkemenin tarafların başvurusuna bağlı kalmaksızın adım atmasıyla somutlaşır. Hak kayıplarının önüne geçilmesi amacıyla duruşma tebligatları doğrudan mahkemece çıkartılır. Mahkeme tebligatı tarafların bilgi edinmesini temin eder.

Kadastro hakimi resen lüzum gördüğü diğer delilleri toplayarak taşınmaz malın kimin adına tescil edileceğine karar vermekle yükümlüdür. Yargılama sürecinde maddi gerçeğe ulaşılması hedeflenir.

Kadastro mahkemesi kararları Tebligat Kanunu kuralları uyarınca resen taraflara tebliğ olunur.

Kanun gereğince resen yapılması gereken soruşturma ve tebligat işlemleri için zaruri giderler ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere karşılanır.

Yetkili Başkanlık veya idare riskli yapıların tespitini resen yapabileceği gibi süre vererek maliklerden veya kanuni temsilcilerinden de isteyebilir. Malikler verilen sürede tespit yaptırmadığında idare resen teknik incelemeyi başlatır.

Riskli yapı tespiti yapılmasının engellenmesi durumunda kapalı kapıları açmak veya açtırmak suretiyle resen tespit işlemleri yerine getirilir. Mülki amir koordinasyonunda sağlanan kolluk kuvveti desteğiyle binalarda teknik inceleme tamamlanır. Can güvenliğini tehdit eden binaların tespiti engellenemez.

Kanun kapsamındaki taşınmazlar bedelsiz olarak ve resen tapuda Hazine adına tescil edilir veya önceki kamu idaresine devredilir.

Mevzuat kapsamında taşınmazların niteliği resen mevcut duruma göre tapu kütüğüne tescil edilir. Tapu kayıtlarında resen ne demek maddeleri incelendiğinde yapısı yıkılan mülklerin cins tashihiyle doğrudan arsaya dönüştürüldüğü görülür. Kütükteki mevcut ayni ve şahsi haklar yeni arsa hisseleri üzerinde devam eder. İntikal eden ayni haklar aynen sürdürülür.

Mevcut haliyle yapılaşmaya müsait olmayan imar parsellerinde anlaşma sağlanamaması halinde resen tevhit ve ifraz yoluyla işlem yapmaya ilgili idare yetkilidir. Belediye şehircilik ilkeleri doğrultusunda parselleri birleştirip ayırarak imara elverişli boyutlara ulaştırır. İmar planları modern şehircilik hedeflerine hizmet eder.

Üst kademe planları onaylayan kurum ve kuruluşlar alt kademe planları en geç altı ay içinde uygun hale getirir ve resen onaylar.

Bakanlık gerekli gördüğü hallerde yerleşim bölgelerini mücavir alana alma ve çıkarma hususunda resen karar verebilir.

İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın birleştirmeye belediyeler yetkilidir. İdare düzenleme ortaklık payı kesintisi yaparak yol, park ve okul alanlarını kamuya kazandırır. Parselasyon neticesinde oluşturulan müstakil veya hisseli imar parselleri hak sahiplerine resen dağıtılır ve kütüğe doğrudan tescil işlemleri tamamlanır. Kamu hizmet alanları toplumun ortak yararına tahsis edilir.

Resen vergi tarhı vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere dayanılarak tespitine imkan bulunmayan hallerde takdir komisyonları tarafından takdir edilmesidir.

Vergi inceleme raporunda bu maddeye göre belirlenen matrah veya matrah farkı resen takdir olunmuş sayılır. Mükellefler kendilerine tebliğ edilen vergi ve cezalara karşı uzlaşma veya dava yolunu kullanabilir.

Vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya, ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esastır.

Her türlü gayrimenkul malların, gemilerin haczi sicillerine işlenmek üzere haciz keyfiyetinin tapuya veya gemi sicillerinin tutulduğu daireye tebliğ edilmesi suretiyle yapılır. Alacaklı tahsil dairesi kamu alacağını tahsil etmek amacıyla tapu kütüğüne elektronik bildirimde bulunur.

Borçlunun, mal bildiriminde gösterilen veya tahsil dairesince tesbit edilen gayrimenkullerinden amme alacağına yetecek miktarı tahsil dairesince haczolunur.

Taşınmazın haczi ile tasarruf hakkı Medeni Kanunun 920 nci maddesi anlamında tahdide uğrar ve durum tapu siciline bildirilir. İcra dairesi alacak meblağını ve takip bilgilerini resmi yazıyla tapu müdürlüğüne ulaştırır. Bu şerh malikin mülkü serbestçe devretmesini veya rehin tesis etmesini sınırlar ve alacaklıların haklarını muhafaza altına alır.

Taşınmaz alıcıya ihale edilip bedeli alındıktan sonra alıcı namına tescil edilmesi için kanuni müddete riayet edilerek tapuya müzekkere yazılır.